„MIA­STO IDE­AL­NE” – wer­ni­saż wystawy

„MIA­STO IDEALNE”

PIERW­SZE LATA NOWEJ HUTY NA FOTO­GRA­FIACH HEN­RY­KA MAKA­RE­WI­CZA I WIK­TO­RA PENTALA

wer­ni­saż wysta­wy: 10 listo­pa­da, godz. 18:00
wysta­wa czyn­na w dniach: 11 listo­pa­da – 31 grud­nia 2023, godzi­ny otwar­cia: wtorek–niedziela, 10:00–20:00

Opro­wa­dza­nia kuratorskie: 

18, 25 listo­pa­da, 2 grud­nia (godz. 17:30–18:30) – ŁUKASZ TRZCIŃSKI

9 grud­nia (godz. 17:30–18:30) – WOJ­CIECH NOWICKI

13 grud­nia (godz. 16:45–18:00) – KAC­PER KĘPIŃSKI

16 grud­nia (godz. 17:30–18:30) – MICHAŁ WIŚNIEWSKI

KURA­TOR → Łukasz Trzciń­ski 

SCE­NO­GRA­FIA → Zbi­gniew Prokop

Foto­gra­fie Hen­ry­ka Maka­re­wi­cza (1917−1984) i Wik­to­ra Pen­ta­la (1920−2013) to wie­lo­płasz­czy­zno­wy zapis pierw­szych lat Nowej Huty (1949−1970), mia­sta pomy­śla­ne­go i reali­zo­wa­ne­go jako cało­ścio­wy kon­cept archi­tek­to­nicz­ny i społeczny.

Dale­kie od dosłow­no­ści, iko­nicz­ne obra­zy Wik­to­ra Pen­ta­la i Hen­ry­ka Maka­re­wi­cza two­rzą wizu­al­ne DNA Nowej Huty, sta­no­wiąc nie tyle wie­lo­płasz­czy­zno­wy zapis pierw­szych jej lat, co prze­pust­kę do rozu­mie­nia doświad­cze­nia moder­ni­zmu i nowo­cze­sno­ści, jak rów­nież dzia­łań badaw­czych wobec jej naczel­ne­go medium – fotografii.

Kolek­cja Mia­sto Ide­al­ne, opar­ta na selek­cji klu­czo­wych foto­gra­mów obu auto­rów zde­rza dwie per­spek­ty­wy: mia­sta pomy­śla­ne­go od pod­staw, jako labo­ra­to­rium urba­ni­stycz­no- archi­tek­to­nicz­ne i spo­łecz­ne, sta­no­wią­ce wypad­ko­wą nie­skoń­czo­nej licz­by wcze­śniej­szych sce­na­riu­szy miej­skich – z jego repre­zen­ta­cją, roz­ło­żo­ną na sze­reg spoj­rzeń: stric­te doku­men­tal­ne, huma­ni­stycz­ne, pro­pa­gan­do­we, prywatne.

Zaplą­ta­ne nie tyl­ko w kolej­ne uży­tecz­no­ści, ale i bez­po­śred­nio w rewir sztu­ki. Jako esen­cjo­nal­ny powi­dok rów­no­le­głych im tren­dów wizu­al­nych sta­no­wią świa­dec­two anga­żo­wa­nia medium foto­gra­fii na potrze­by przed­się­wzię­cia nowo­cze­sno­ści a za tym – klu­cze do jej zrozumienia.

Wysta­wa „Mia­sto Ide­al­ne” w Domu Uto­pii to pierw­szy pokaz ory­gi­nal­nych prac obu auto­rów w miej­scu ich powsta­wa­nia. Ich kul­to­we już foto­gra­fie, spo­pu­la­ry­zo­wa­ne i spro­ble­ma­ty­zo­wa­ne sze­ro­ko za spra­wą opie­ku­ją­cej się zbio­rem od 2006 r. Fun­da­cji Ima­go Mun­di, sta­ją się̨ kon­se­kwent­nie przed­mio­tem zain­te­re­so­wa­nia mię­dzy­na­ro­do­wych bada­czek i bada­czy (histo­ry­ków sztu­ki, histo­ry­ków, socjo­lo­gów, etno­gra­fów, kura­to­rów) jak i arty­stów współ­cze­snych. Same foto­gra­fie wciąż nie są jed­nak fizycz­nie dostęp­ne dla sze­ro­kie­go odbior­cy w miej­scu ich powsta­wa­nia, któ­re­go bez­po­śred­nio doty­czą i zło­żo­ność tłumaczą.

Opro­wa­dza­nia kuratorskie: 

Kac­per Kępiń­ski – archi­tekt, kry­tyk archi­tek­tu­ry, kura­tor wystaw archi­tek­to­nicz­nych. Kie­row­nik Dzia­łu Pro­jek­tów Zewnętrz­nych i Wystaw w Naro­do­wym Insty­tu­cie Archi­tek­tu­ry i Urba­ni­sty­ki. Czło­nek rady fun­da­cji Insty­tut Archi­tek­tu­ry, sta­ły współ­pra­cow­nik kwar­tal­ni­ka „Auto­por­tret. Pismo o dobrej prze­strze­ni” oraz redak­tor por­ta­lu Archi­tek­tu­ra & Biz­nes. Kura­tor wystaw, m.in. „Ścia­na Wschod­nia. Archi­tek­tu­ra Zbi­gnie­wa Kar­piń­skie­go” i „Antro­po­cen”. Autor prze­wod­ni­ka „Ruch tek­to­nicz­ny” po powo­jen­nej archi­tek­tu­rze woje­wódz­twa świę­to­krzy­skie­go. Współ­pro­wa­dzi zaję­cia z pro­jek­to­wa­nia na Wydzia­le Archi­tek­tu­ry VUT w Brnie, doty­czą­ce inklu­zyw­nej archi­tek­tu­ry mieszkaniowej.

Woj­ciech Nowic­ki - pisarz, ese­ista, kura­tor wystaw foto­gra­ficz­nych. Jego książ­ka Dno oka. Ese­je o foto­gra­fii (2010) zna­la­zła się w fina­le Nagro­dy Lite­rac­kiej Nike 2011, otrzy­ma­ła nagro­dę Pol­skie­go Towa­rzy­stwa Wydaw­ców Ksią­żek. Wyda­ne w 2013 roku Sal­ki otrzy­ma­ły Nagro­dę Lite­rac­ką Gdy­nia w kate­go­rii esej i były nomi­no­wa­ne do Jan Michal­ski Pri­ze for Lite­ra­tu­re. Opu­bli­ko­wał tak­że Odbi­cie (2015), zbiór ese­jów o por­tre­cie w foto­gra­fii. Esej poświę­co­ny foto­gra­fii z okre­su pierw­szej woj­ny świa­to­wej Tuż obok (2018) został nomi­no­wa­na do nagro­dy „Pió­ro Fre­dry 2018”. Opu­bli­ko­wał tak­że Cie­śni­ny (2019), nomi­no­wa­ne do Nagro­dy Lite­rac­kiej Gdy­nia i Jan Michal­ski Pri­ze for Lite­ra­tu­re, po ich wyda­niu otrzy­mał Nagro­dę im. Julia­na Tuwi­ma za cało­kształt twór­czo­ści. Jest tak­że auto­rem mono­gra­fii foto­gra­ficz­nych, m.in. Jerzy Lew­czyń­ski. Pamięć obra­zu (2012), Zofia Rydet. Zapis socjo­lo­gicz­ny (2017), Ple­wiń­ski. Na sce­nie (2018), Ple­wiń­ski. Repor­taż (2021). Przez kil­ka­na­ście lat pisał do „Gaze­ty Wybor­czej w Kra­ko­wie” recen­zje z kra­kow­skich restau­ra­cji, opu­bli­ko­wał ich ponad pół tysią­ca. Publi­ku­je m.in. w „Książ­kach. Maga­zy­nie do czy­ta­nia”, „Piśmie”, „dwutygodniku.pl”. Jako kura­tor jest auto­rem ponad sześć­dzie­się­ciu wystaw w kra­ju i za gra­ni­cą. Miesz­ka w Kra­ko­wie, ma żonę i córkę.

Łukasz Trzciń­ski - w latach 1990–2005 aktyw­ny jako doku­men­ta­li­sta w nur­cie foto­gra­fii huma­ni­stycz­nej, doku­men­tu­jąc trans­for­ma­cję sys­te­mo­wą jak i tło spo­łecz­ne kon­flik­tów wojen­nych prze­ło­mu tysiąc­le­ci, m.in.: Bli­ski Wschód, Afga­ni­stan, Irak. Jego pra­ce otrzy­ma­ły kil­ka­dzie­siąt głów­nych nagród za foto­gra­fię pra­so­wą i doku­men­tal­ną. Wycho­dząc z pozy­cji doku­men­ta­li­sty, w mia­rę wie­lo­let­niej pra­cy z zaan­ga­żo­wa­nym obra­zem foto­gra­ficz­nym, odrzu­cił wła­sną prak­ty­kę foto­gra­ficz­ną na rzecz ana­li­tycz­nej pra­cy z medium, któ­re sta­je się punk­tem wyj­ścia do szer­szej reflek­sji wokół prze­mian poli­tycz­nych, eko­no­micz­nych i kul­tu­ro­wych. Ostat­nio szcze­gól­ną uwa­gę poświę­ca stra­te­giom zarzą­dza­nia pamię­cią poprzez obraz, jak i pra­cy z pamię­cią sztu­ki. 
Pro­wa­dzi  Fun­da­cję Ima­go Mun­di (obraz świa­ta / świat w obra­zie), aktyw­ną wyj­ścio­wo w polu medium fotografii(m.in. współ­or­ga­ni­za­cja festi­wa­lu Mie­siąc Foto­gra­fii w Kra­ko­wie 2006–2010), od 2010 roz­wi­ja­ją­cą prak­ty­kę w sze­ro­ko uję­tym polu sztu­ki współ­cze­snej, poprzez ini­cjo­wa­nie oraz kom­plek­so­we wdra­ża­nie sze­ro­ko zakro­jo­nych, mię­dzy­na­ro­do­wych pro­gra­mów współ­pra­cy śro­do­wi­sko­wo-insty­tu­cjo­nal­nej z pola sztu­ki współ­cze­snej opar­tych w dużej mie­rze na for­ma­cie rezy­den­cji arty­stycz­nych, m.in. Pro­jekt Metro­po­lis (2011−2015) czy Pla­ce cal­led Spa­ce (2014- ). Od 2006r. spra­wu­je opie­kę nad zbio­rem Hen­ry­ka Maka­re­wi­cza i Wik­to­ra Pen­ta­la, odpo­wia­da za jego kom­plek­so­we opra­co­wa­nie, kon­tek­stu­ali­za­cję oraz popu­la­ry­za­cję w mię­dzy­na­ro­do­wym wymiarze.

Michał Wiśniew­ski – histo­ryk archi­tek­tu­ry, absol­went histo­rii sztu­ki i archi­tek­tu­ry. Pra­cow­nik Uni­wer­sy­te­tu Eko­no­micz­ne­go w Kra­ko­wie i Mię­dzy­na­ro­do­we­go Cen­trum Kul­tu­ry. Sty­pen­dy­sta Ful­bri­gh­ta. Autor lub współ­a­it­por wie­lu publi­ka­cji nauko­wych i popu­la­ry­za­tor­skich poświę­co­nych archi­tek­tu­rze Kra­ko­wa i Pol­ski XIX i XX wie­ku, mię­dzy inny­mi mono­gra­fii kra­kow­skich archi­tek­tów Ludwi­ka Woj­tycz­ki, Adol­fa Szysz­ko-Bohu­sza, Witol­da Cęc­kie­wi­cza i Toma­sza Mań­kow­skie­go. Czło­nek zarzą­du Fun­da­cji Insty­tut Archi­tek­tu­ry. Współ­au­tor wystaw, publi­ka­cji i pro­jek­tów two­rzo­nych przez zespół Insty­tu­tu Archi­tek­tu­ry, m.in. stro­ny inter­ne­to­wej Kra­kow­ski Szlak Moder­ni­zmu (https://szlakmodernizmu.pl/).

Rezer­wa­cje na opro­wa­dza­nia przyj­mu­je­my pod adre­sem rezerwacja@domutopii.pl Dodat­ko­we ter­mi­ny dla grup po wcze­śniej­szym uzgodnieniu.

Sfi­nan­so­wa­no ze środ­ków Mini­ster­stwa Kul­tu­ry i Dzie­dzic­twa Naro­do­we­go oraz Gmi­ny Miej­skiej Kraków

fot. Hen­ryk Maka­re­wicz, Dni Spor­tu i Mło­do­ści 1965 / Kolek­cja Fun­da­cji Ima­go Mundi