Słow­nik Femi­na­ty­wów Aka­de­mii z Iwo­ną Demko

Aka­de­mia Sztuk Pięk­nych w Kra­ko­wie – opar­ta dotych­czas na, wyda­wa­ło­by się nie­pod­wa­żal­nym, patriar­chal­nym sche­ma­cie uczel­nia, w istot­nej mie­rze dzię­ki dzia­ła­niom artyst­ki Iwo­ny Dem­ko – prze­cho­dzi stra­te­gicz­ną ewo­lu­cję. 19 maja 2021 roku za jej ini­cja­ty­wą Senat Aka­de­mii prze­gło­so­wał pozy­tyw­nie zmia­ny w sta­tu­cie doty­czą­ce moż­li­wo­ści uży­wa­nia femi­na­ty­wów w stop­niach i tytu­łach aka­de­mic­kich. Tym samym Aka­de­mia Sztuk Pięk­nych w Kra­ko­wie jako trze­cia uczel­nia w Pol­sce (po Uni­wer­sy­te­cie Ada­ma Mic­kie­wi­cza w Pozna­niu i Aka­de­mii Sztu­ki w Szcze­ci­nie) w prak­tycz­nym wymia­rze odnio­sła się w swo­im sta­tu­cie do feminatywów. 

W ślad za efek­tem swo­ich dzia­łań arty­wi­stycz­nych Iwo­na Dem­ko pod­ję­ła się pra­cy nad słow­nicz­kiem femi­na­tów Aka­de­mii Sztuk Pięknych. 

Pro­jekt oraz skład słow­nicz­ka zosta­nie urze­czy­wist­nio­ny w trak­cie sze­re­gu śro­do­wi­sko­wych warsz­ta­tów anga­żu­ją­cych pary­te­to­wo męską część kra­kow­skie­go śro­do­wi­ska arty­stycz­ne­go, w tym oso­by zwią­za­ne z samą aka­de­mią (arty­ści, wykła­dow­cy, wła­dze uczel­ni). Rów­nież pro­ces dru­ku (upu­blicz­nie­nia tre­ści) zosta­nie wyeks­po­no­wa­ny na widok publicz­ny, przyj­mu­jąc for­mę per­for­man­ce. Cało­ścią dyry­go­wać będzie kobie­ta – artyst­ka Iwo­na Demko.

Hasła słow­ni­ka dopeł­nią wycin­ki pocho­dzą­ce z publi­ka­cji gaze­to­wych z począt­ków XX w., w któ­rych kon­se­kwent­nie prze­wi­ja­ły się jasno zaak­cen­to­wa­ne femi­na­ty­wy. Sta­no­wią­ca przed­miot niniej­sze­go wnio­sku publi­ka­cja, wyda­na 100 lat póź­niej poprzez bez­po­śred­nie zaan­ga­żo­wa­nie uczest­ni­ków dzia­ła­nia (w tym pra­ca ręcz­na nad skła­dem wydaw­nic­twa) nawią­zy­wać będzie do tra­dy­cji samiz­da­to­wej, koja­rzo­nej z dzia­łal­no­ścią pod­ziem­ną i dru­gim obie­giem – pod­kre­śla­jąc tym samym aktu­al­ność pro­ble­mu i nie­usta­ją­ce prze­su­nię­cie wobec wciąż domi­nu­ją­cej (patriar­chal­nej) – per­spek­ty­wy świa­ta. Pod­kre­śle­nie kolek­tyw­ne­go cha­rak­te­ru pro­ce­su akcen­to­wać będzie męską soli­dar­ność wobec koniecz­no­ści jej prze­pi­sy­wa­nia, sta­no­wiąc rodzaj mani­fe­stu środowiskowego. 

Opie­kę redak­tor­ską nad słow­nicz­kiem obję­ła dr hab. Agniesz­ka Mało­cha redak­tor­ka „Słow­ni­ka nazw żeń­skich pol­sz­czy­zny”, kie­row­nicz­ka Pra­cow­ni Badań nad Sło­wo­twór­stwem Nazw Żeń­skich w Uni­wer­sy­te­cie Wrocławskim. 

Pro­ces dru­ku reali­zo­wa­ny będzie we współ­pra­cy z Lot­nym Domem Wydaw­ni­czym, urze­czy­wist­nio­ny zosta­nie w for­mie otwar­te­go / dostęp­ne­go dla sze­ro­kie­go widza spek­ta­klu – podob­nie jak dzia­ła­nia zwią­za­ne ze skła­dem gra­ficz­nym – w dwóch loka­li­za­cjach: Aka­de­mii Sztuk Pięk­nych (pla­no­wa­ne jest dzia­ła­nie w prze­strze­ni publicz­nej) oraz w Domu Uto­pii – Mię­dzy­na­ro­do­wym Cen­trum Empa­tii, w Nowej Hucie. 

23.05 – Słow­nik Femi­na­ty­wów Aka­de­mii – per­fo­mans kon­cep­cyj­no-pro­jek­to­wy z Iwo­ną Dem­ko, Aka­de­mia Sztuk Pięk­nych, godz. 12:00–15:00

24.05– Słow­nik Femi­na­ty­wów Aka­de­mii – per­fo­mans kon­cep­cyj­no-pro­jek­to­wy z Iwo­ną Dem­ko, Dom Uto­pii, godz. 12:00–15:00

06.06 – Słow­nik Femi­na­ty­wów Aka­de­mii – spek­takl per­for­ma­tyw­no-wydaw­ni­czy w Domu Uto­pii, godz. 10.00 – 14.00

07.06 – Słow­nik Femi­na­ty­wów Aka­de­mii – spek­takl per­for­ma­tyw­no-wydaw­ni­czy w Aka­de­mii Sztuk Pięk­nych, godz. 10.00 – 14.00

kura­tor­ka: Iwo­na Dem­ko
współ­pra­ca kura­tor­ska: Łukasz Trzciński 

Iwo­na Dem­ko – artyst­ka – wagi­nist­ka sztuk wizu­al­nych, pro­fe­so­ra ASP, kura­tor­ka wystaw femi­ni­stycz­nych orga­ni­zo­wa­nych 8 mar­ca z Rena­tą Kopy­to w Domu Norym­ber­skim w Kra­ko­wie, m. in.; „Krzą­tacz­ki”, „Gastro­nom­ki”, „Decy­dent­ki”, „Cia­łacz­ki”, „HER­sto­ria sztu­ki” a tak­że wystaw poświę­co­nych zapo­mnia­nym kobie­tom: Lou Andres-Salo­me (Bystra jak orzeł i odważ­na jak lew. Nie­PO­Praw­na Lou Andre­as-Salo­me, 2018), Elsie von Frey­tag-Lorin­gho­ven (Lady Dada. Baro­nes­sa Elsa von Frey­tag, 2020) i Ger­dzie Taro (Woj­na, rewo­lu­cja, pro­test w kobie­cym obiek­ty­wie, 2021). Ini­cja­tor­ka suk­ce­syw­nie urze­czy­wist­nia­nych zmian na kra­kow­skiej Aka­de­mii Sztuk Pięk­nych zmie­rza­ją­cych do zmia­ny patriar­chal­nej kon­struk­cji uczel­ni na rzecz pary­te­tów. Kon­se­kwent­nie dzia­ła też na rzecz prze­pi­sa­nia pierw­szo­pla­no­wej histo­rii tej uczel­ni z uwzględ­nie­niem losów kobiet. 

Kura­tor­ka wystaw „200 lat Aka­de­mii 100 lat Aka­de­mii Kobiet”, „Kobie­cy rezer­wu­ar”. Ini­cja­tor­ka i orga­ni­za­tor­ka „Roku Kobiet z ASP” – jubi­le­uszu 100-let­niej obec­no­ści kobiet na Aka­de­mii Sztuk Pięk­nych w Kra­ko­wie. Badacz­ka histo­rii pierw­szych stu­den­tek na kra­kow­skiej ASP. Autor­ka książ­ki o Zofii Bal­ta­ro­wicz-Dzie­liń­skiej, któ­ra jako pierw­sza kobie­ta w 1917 roku roz­po­czę­ła stu­dia na Aka­de­mii Sztuk Pięk­nych w Kra­ko­wie. W 2021 otrzy­ma­ła nagro­dę spe­cjal­ną im. Marii Anto i Elsy von Frey­tag-Lorin­gho­ven za wspie­ra­nie obec­no­ści i widocz­no­ści kobiet w edu­ka­cji i kul­tu­rze. W 2021 uka­za­ła się pod jej redak­cją (razem z Jac­kiem Dem­bo­szem) publi­ka­cja „Kobie­ty. Wspo­mi­na­jąc Aka­de­mię” – pro­jekt par­ty­cy­pa­cyj­ny przy­go­to­wa­ny we współ­pra­cy z 94 oso­ba­mi, w wyni­ku któ­re­go powsta­ło 46 wywia­dów z kobie­ta­mi zwią­za­ny­mi z kra­kow­ską ASP.
Od X 2021 do V 2022 razem z Patry­cją Boche­nek nagry­wa pod­ca­sty „Ile wła­ści­wie było wiel­kich arty­stek?” w Radio Kapi­tał o swo­ich poszu­ki­wa­niach archiwalnych.Tworzy obiek­ty, insta­la­cje, pra­ce site-spe­ci­fic, wideo, pra­ce w prze­strze­ni Inter­ne­tu. Prak­ty­ku­je sztu­kę par­ty­cy­pa­cyj­ną, empa­tię her­sto­rycz­ną, dzia­ła­nia postar­ty­stycz­ne, a ostat­nio wikiar­ty­wizm. Jej kolor sztan­da­ro­wy w życiu i sztu­ce to róż. Sto­su­je fem­me­nizm, czy­li prze­sad­nie pod­kre­śla swo­ją kobie­cość w miej­scach, gdzie nie jest ona sza­no­wa­na (czy­li wszędzie). 

Udział w spo­tka­niach moż­li­wy jest po uprzed­niej rezer­wa­cji mailo­wej na adres rezerwacja@domutopii.pl lub nr tel. 538 500 847.

autor­ka kola­żu:. Mał­go­rza­ta Konior­czyk, wycin­ki z gazet z XIX-XX wieku