Warsz­ta­ty Soli­dar­no­ści Międzygatunkowej

rys. Agniesz­ka Piksa

Kon­gres Sen­so­rycz­ny to roz­pi­sa­ny cza­sie pro­jekt badaw­czy, podej­mu­ją­cy wyzwa­nie prze­pi­sa­nia za pomo­cą narzę­dzi sztu­ki dotych­cza­so­wych para­dyg­ma­tów poznaw­czych, aktu­ali­za­cji sensorium. 

Świat wyma­ga dziś szcze­gól­nej empa­tii, zarów­no wobec innych ludzi ale rów­nież – wobec innych istot, gatun­ków, z któ­ry­mi współ­kształ­tu­je­my wspól­ny eko­sys­tem a dotąd mar­gi­na­li­zo­wa­nych w domi­nu­ją­cej antro­po­cen­trycz­nej nar­ra­cji i per­spek­ty­wie. Poprzez serię dzia­łań arty­stycz­nych, wystaw oraz spo­tkań dys­ku­to­wać będzie­my sce­na­riu­sze i poli­ty­ki współ-odczu­wa­nia, zaj­mo­wa­ne przez nas pozycje. 

W ramach Kon­gre­su, uczest­ni­cy i uczest­nicz­ki – o zróż­ni­co­wa­nym doświad­cze­niu i per­spek­ty­wie twór­czej, zarów­no ukie­run­ko­wa­nej na spo­łecz­ne uży­tecz­no­ści i per­spek­ty­wy sztu­ki zaini­cju­ją sytu­acje i pro­to­ty­py rela­cji spo­łecz­nych i śro­do­wi­sko­wych, któ­re pozwo­lą nam od nowa i na nowych zasa­dach wsłu­chi­wać się w świat i zwe­ry­fi­ko­wać zasa­dy nasze­go w nim uczestnictwa. 

Dzia­ła­nia w ramach Kon­gre­su Sen­so­rycz­ne­go ini­cju­je seria „Warsz­ta­ty Soli­dar­no­ści Międzygatunkowej”.

Kim są dziś mieszkańcy_mieszkanki Nowej Huty? Zada­jąc sobie takie pyta­nie posta­no­wi­li­śmy pod­jąć wyzwa­nie aktu­ali­za­cję tego poję­cia, uwzględ­nia­jąc nie tyl­ko lite­ral­nie rozu­mia­nych nowych miesz­kań­ców coraz bar­dziej wie­lo­kul­tu­ro­wej spo­łecz­no­ści dziel­ni­cy ale też, a może przed wszyst­kim – uwzględ­nia­jąc inne gatun­ki, współ­za­miesz­ku­ją­ce z nami nowo­huc­ką prze­strzeń a dotych­czas pomi­ja­ne w dys­kur­sie doty­czą­cym dziel­ni­cy. Roz­pi­sa­ny na sze­reg spo­tkań, warsz­ta­tów, dzia­łań per­for­ma­tyw­nych, wysta­wien­ni­czych pro­gram badaw­czy będzie­my reali­zo­wać przy zaan­ga­żo­wa­niu arty­stek i arty­stów, bada­czek i bada­czy, hob­by­stów – fascy­na­tów i fascy­na­tek nowo­huc­kiej fau­ny i flo­ry i nie tylko.

Kura­tor serii: Łukasz Trzciń­ski

Re-con­nec­ting

Agniesz­ka Pik­sa w toku spo­tkań nego­cja­cyj­nych z spe­cja­li­sta­mi i ama­to­ra­mi róż­nych dzie­dzin, w tym z bio­lo­gią pozor­nie nie zwią­za­nych, opra­cu­je publi­ka­cję komik­so­wą, sta­no­wią­cą rodzaj namy­słu nie tyle nad tym co utra­co­ne ale ukie­run­ko­wa­ną pro­spek­tyw­nie na to, co w rela­cji czło­wie­ka z przy­ro­dą moż­na jesz­cze ura­to­wać i napra­wić. Zapra­sza­my do udzia­łu w warsz­ta­tach kon­cep­cyj­nych z artyst­ką – i Wy może­cie stać się współautorkami_ami tego przewodnika!

Agniesz­ka Pik­sa – artyst­ka sztuk wizu­al­nych, rysow­nicz­ka, autor­ka komik­sów, ilu­stra­cji i mura­li. Absol­went­ka wydzia­łu gra­fi­ki Aka­de­mii Sztuk Pięk­nych im. Jana Matej­ki w Kra­ko­wie i Uni­ver­si­ta­tea de Artă și Design din Cluj-Napo­ca w Rumu­nii. W swo­ich pra­cach cytu­je lite­ra­tu­rę pięk­ną na rów­ni z nauko­wą, gra­jąc zna­cze­nia­mi i nie­po­ro­zu­mie­nia­mi. Inte­re­su­je ją zarów­no tra­dy­cyj­na nar­ra­cja, jak i eks­pe­ry­men­ty lin­gwi­stycz­ne. Jej pra­ce repre­zen­to­wa­ły Pol­skę pod­czas 31. Mię­dzy­na­ro­do­we­go Bien­na­le Sztu­ki Współ­cze­snej w São Pau­lo. Bra­ła udział w wie­lu wysta­wach w Pol­sce i za gra­ni­cą. W 2015 zosta­ła nagro­dzo­na w VII edy­cji kon­kur­su „Spoj­rze­nia 2015” orga­ni­zo­wa­nym przez Zachę­tę – Naro­do­wą Gale­rię Sztu­ki. Miesz­ka i pra­cu­je w Krakowie.

Na dębach rosną jabłka

Opo­wieść Lilia­ny Zeic, któ­ra za punkt wyj­ścia podej­mu­je doświad­cze­nie trau­my, obja­wy dłu­go­trwa­łe­go stre­su czy PTSD oraz spo­so­by cie­le­sne­go ich prze­pra­co­wy­wa­nia. Pró­ba eks­pe­ry­men­tal­ne­go opo­wia­da­nia o bada­niach arty­stycz­nych pro­wa­dzo­nych przez autor­kę, zaczy­na­jąc od tytu­ło­wych jabłek na dębie, poprzez namysł nad femi­ni­stycz­ny­mi i queero­wy­mi aspek­ta­mi doświad­cza­nia trau­my. Towa­rzysz­ka­mi w tej podró­ży będą rośli­ny i ich pod­mio­to­wość, jak rów­nież namysł nad rolą opo­wia­da­nia sobie nawza­jem histo­rii, ust­ne­go prze­ka­zy­wa­nia i dzie­le­nia się opowieściami. 

Spo­tka­nie o eks­pe­ry­men­tal­nym cha­rak­te­rze połą­czy w sobie sto­ry­tel­ling, wykład per­for­ma­tyw­ny, roz­mo­wę, ele­men­ty warsz­ta­to­we­go doświad­cze­nia (zapra­sza­ją­ce oso­by uczest­ni­czą­ce do współodczuwania/współtworzenie jego prze­bie­gu). Poja­wi się rów­nież kil­ka roślin­nych towa­rzy­szek tej podróży. 

Tytuł pocho­dzi z wier­sza dla dzie­ci Jana Brze­chwy pt ‘Na wyspach Ber­ga­mu­tach’ z 1945 roku, któ­re­go twór­czość opi­sał w latach 50-tych ano­ni­mo­wy cen­zor jako: ‘antro­po­mor­fi­za­cja i to naj­gor­sze­go gatun­ku.’ Wier­szyk ten moż­na nazwać rodza­jem uto­pii, z góry nie­uda­nej meta­fo­ry, sta­nu nie­moż­li­we­go do osiągnięcia. 

Tytu­ło­we ‘jabł­ko na dębie’ jest jed­nak real­nie ist­nie­ją­cą struk­tu­rą: jest to rodzaj gala­su: tkan­ki roślin­nej prze­twa­rza­nej i kon­tro­lo­wa­nej przez nie-rośli­ny. Gala­sy to cha­rak­te­ry­stycz­ne struk­tu­ry roślin­ne two­rzo­ne przez nie­któ­re owa­dy rośli­no­żer­ne jako wła­sne mikro­sie­dli­ska. Galls (z łac. gal­la, „dąb-jabł­ko”) lub ceci­dia (z grec­kie­go kēki­dion, cokol­wiek co tryska).

Lilia­na Zeic (daw­niej Lilia­na Piskor­ska) – artyst­ka wizu­al­na, dok­to­ra sztuk pięk­nych, queero­wa feministka. 

W swo­jej prak­ty­ce arty­stycz­nej ana­li­zu­je pro­ble­ma­ty­kę spo­łecz­ną zper­spek­ty­wy rady­kal­nej wraż­li­wo­ści, zaj­mu­je się tema­tem queero­wo­ści i nie­he­te­ro­nor­ma­tyw­no­ści oraz czer­pie ze swo­ich doświad­czeń wycho­wy­wa­nia w regio­nie Euro­py Środ­ko­wo-Wschod­niej. Pra­cu­je z wideo, foto­gra­fią, obiek­tem oraz tek­stem two­rząc inter­me­dial­ne i per­for­ma­tyw­ne pro­jek­ty opar­te na bada­niach arty­stycz­nych. Pod nazwi­skiem Lilia­na Zeic two­rzy od lute­go 2020 roku. 

Pra­ce Lilia­ny Zeic znaj­du­ją się w kolek­cjach pry­wat­nych oraz publicz­nych głów­nych pol­skich ośrod­ków arty­stycz­nych, w tym Zachę­ty Naro­do­wej Gale­rii Sztu­ki czy Muzeum Współ­cze­sne­go Wrocław. 

Grzy­by w Nowej Hucie, Nie­to­pe­rze w Nowej Hucie – spa­ce­ro­wy­kła­dy terenowe

Grzy­by w Nowej Hucie

Pozwól­cie, że przed­sta­wi­my Wam kil­ka z naszych pomi­ja­nych dotąd sąsiadek_sąsiadów: pła­sko­le­pek podu­szecz­ko­wa­ty, wło­śnicz­ka, trzę­sak poma­rań­czo­wo­żół­ty, chro­bo­tek strzę­pia­sty, roz­sz­czep­ka pospo­li­ta, próch­ni­lec maczu­go­wa­ty, kisiel­ni­ca kędzierzawa.

Prze­wod­ni­kiem po fascy­nu­ją­cym świe­cie nowo­huc­kich grzy­bów jest Ryszard Jani­czek, autor pro­fi­lu Grzy­by w Nowej Hucie, któ­ry w miej­skim bio­to­pie dziel­ni­cy roz­po­znał już ponad 300 gatun­ków, w tym sta­no­wi­ska grzy­ba chronionego.

Zaczę­li­śmy w nie­dzie­lę 3 lip­ca o godz. 10:00 w Domu Uto­pii, a na kolej­ny spa­cer w poszu­ki­wa­niu nowo­huc­kich grzy­bów zapro­si­li­śmy do Par­ku Lot­ni­ków Pol­skich 10 lip­ca o godz. 17:00 (zbiór­ka przy fon­tan­nie od stro­ny al. Jana Paw­ła ii).

Pro­wa­dze­nie: Ryszard Jani­czek (Grzy­by w Nowej Hucie)

Nie­to­pe­rze w Nowej Hucie

W Pol­sce wystę­pu­je ok. 30 gatun­ków nie­to­pe­rzy, część z nich zasi­la fau­nę miej­ską sta­no­wiąc istot­ny ele­ment eko­sys­te­mu, m. in. przy­czy­nia­jąc się do reduk­cji owa­dów uzna­wa­nych przez czło­wie­ka za natręt­ne. Obję­te ochro­ną – potrze­bu­ją rów­nież naszej ochro­ny. Postę­pu­ją­ca reduk­cja sta­ro­drze­wu w mie­ście ani­hi­lu­je ich natu­ral­ne sie­dli­ska, a ter­mo­mo­der­ni­za­cja budyn­ków zamy­ka dostęp do prze­strze­ni alter­na­tyw­nych – stry­chów i piwnic.

Na spa­cer zapro­si­li­śmy do Domu Uto­pii 8 lip­ca o godz. 19:00. Nie­to­pe­rzy poszu­ki­wa­li­śmy za pomo­cą detek­to­rów ultra­so­nicz­nych, zaini­cju­jo­wa­li­śmy też akcję budo­wa­nia i mon­ta­żu budek dla nietoperzy.

Pro­wa­dze­nie: dr Andrea Pere­swiet-Sol­tan – reali­zu­je warsz­ta­ty i semi­na­ria w Wene­cji, Padwie i Fer­ra­rze, jest cenio­nym chi­rop­te­ro­lo­giem w świe­cie nauko­wym. Prze­mie­rza trud­no dostęp­ne jaski­nie i wyso­kie góry, obser­wu­je nie­to­pe­rze i uczy na ich temat. W Kra­ko­wie ze stu­den­ta­mi bio­lo­gii pro­wa­dzi wie­lo­let­ni moni­to­ring nie­to­pe­rzy w par­kach miejskich.

Współ­pra­ca mery­to­rycz­na: dr Bar­ba­ra Miękina

Spa­cer reali­zo­wa­ny w part­ner­stwie z Insty­tu­tem Sys­te­ma­ty­ki i Ewo­lu­cji Zwie­rząt Pol­skiej Aka­de­mii Nauk.

Kon­struk­cje spa­wa­ne. Pro­te­zy dla roślin i zwie­rząt – insta­la­cja Krzysz­to­fa Maniaka

Arty­sta doko­nu­je sym­bo­licz­ne­go zwro­tu czę­ści natu­ry, któ­ra zosta­ła zagar­nię­ta i prze­two­rzo­na prze­my­sło­wo przez czło­wie­ka. Uży­wa do tego ażu­ro­wych kon­struk­cji sta­lo­wych umiesz­czo­nych w prze­strze­ni ogro­du Teatru Łaź­nia Nowa. Mini­ma­li­stycz­ne rzeź­by Krzysz­to­fa Mania­ka przyj­mu­ją rolę słu­żeb­ną wobec innych gatun­ków – poma­ga­ją piąć się w górę rośli­nom, peł­nią funk­cję karm­ni­ków czy poide­łek dla pta­ków. Odsło­na insta­la­cji arty­sty połą­czo­na była z sadze­niem roślin.

Krzysz­tof Maniak – absol­went Wydzia­łu Inter­me­diów Aka­de­mii Sztuk Pięk­nych w Kra­ko­wie; od 2018 roku zwią­za­ny z Kate­drą Zja­wisk Sztu­ki Inter­me­dial­nej Aka­de­mii. Prak­ty­ka arty­stycz­na Krzysz­to­fa Mania­ka sytu­uje się pomię­dzy land artem, per­for­man­ce a mini­mal art, opie­ra się na dzia­ła­niach w pej­za­żu. Jego pra­ce to zazwy­czaj dys­kret­ne, pro­ste gesty i inte­rak­cje z natu­rą, takie jak gła­ska­nie mchu, kory, śnie­gu, wspi­na­nie się po drze­wach, szu­ka­nie odle­gło­ści mię­dzy drze­wa­mi odpo­wia­da­ją­cej dłu­go­ści jego cia­ła. Miej­sca te są zarów­no tłem dla jego dzia­łań, jak i mate­ria­łem dla jego tym­cza­so­wych instalacji.

Kolej­ną odsło­ną pro­jek­tu jest cykl Sen­so­rium posze­rzo­ne.