Wpro­wa­dze­nie kura­tor­skie – Jacek Wakar

Uni­wer­sy­tet Patrze­nia Teatrem: wymia­na doświad­czeń, pobu­dza­nie wrażliwości

Uni­wer­sy­tet Patrze­nia Teatrem jest nie­ro­ze­rwal­nie zwią­za­ny z nowym miej­scem na mapie Kra­ko­wa – Domem Uto­pii połą­czo­nym z Teatrem Łaź­nia Nowa w Nowej Hucie. To nie jest jesz­cze jed­na uczel­nia rygo­ry­stycz­nie reali­zu­ją­ca narzu­co­ny pro­gram kształ­ce­nia i nie­wol­ni­czo trzy­ma­ją­ca się aka­de­mic­kich reguł. To prze­strzeń, któ­ra wpi­su­je się w sze­ro­ko zakro­jo­ny, inter­dy­scy­pli­nar­ny pro­gram Domu Uto­pii i jego nie­po­wta­rzal­ną atmos­fe­rę. 
Uni­wer­sy­tet Patrze­nia Teatrem ma pobu­dzać wyobraź­nię, uczyć wraż­li­wo­ści i empa­tii, ale rów­nież dawać słu­cha­czom narzę­dzia do opi­su ota­cza­ją­cej ich rze­czy­wi­sto­ści. Teatral­ny rodo­wód przed­się­wzię­cia każe w cen­tral­nym miej­scu umiesz­czać teatr wła­śnie, ponie­waż w naszym naj­głęb­szym poczu­ciu jego zada­nia dzi­siaj wykra­cza­ją dale­ko poza wyab­stra­ho­wa­ną z panu­ją­cych realiów dzie­dzi­nę sztu­ki, cią­żąc ku praw­dzi­we­mu życiu, z jego bla­ska­mi i cie­nia­mi, wol­no­ścią i ogra­ni­cze­nia­mi. Uwa­ża­my, że teatr powsta­je zawsze tu i teraz, bez­po­śred­nio lub pośred­nio żywiąc się tym, co za okna­mi. Jest więc zwier­cia­dłem życia. Wraz ze współ­two­rzą­cy­mi Uni­wer­sy­tet Patrze­nia Teatrem i jego słu­cha­cza­mi chce­my upo­rczy­wie spraw­dzać, jaki obraz widać

dziś w tym lustrze. 

Pra­gnie­my tak­że reali­zo­wać w Uni­wer­sy­te­cie Patrze­nia Teatrem bli­ską od wie­lu lat Łaź­ni Nowej, a teraz tak­że Domo­wi Uto­pii, ideę spo­tka­nia jako wymia­ny doświad­czeń, prze­żyć i inspi­ra­cji. Dla­te­go sesje Uni­wer­sy­te­tu nie będą wykła­da­mi ze sztyw­nym podzia­łem na pro­wa­dzą­ce­go i słu­cha­czy, ale zapro­sze­niem do roz­mo­wy na rów­nych pra­wach, gdzie odbior­cy będą mogli kształ­to­wać osta­tecz­ny cha­rak­ter spo­tka­nia. Rzecz jasna, w ramach tej roz­mo­wy od zapro­szo­nych do pro­jek­tu wykła­dow­ców otrzy­ma­ją potrzeb­ną wie­dzę, któ­ra będzie pomoc­na w ana­li­zo­wa­niu poszcze­gól­nych zagad­nień zwią­za­nych z opi­sy­wa­niem rze­czy­wi­sto­ści poprzez poru­sza­ne tema­ty. Oprócz teatru, takie­go jakim jest dzi­siaj, w pro­gra­mie UPT znaj­dzie się rów­nież pol­ska lite­ra­tu­ra naj­now­sza, dzien­ni­kar­stwo wraz z jego warsz­ta­tem, pułap­ka­mi, ogra­ni­cze­nia­mi oraz wyzwa­nia­mi, histo­ria Pol­ski widzia­na poprzez pry­zmat ludo­we­go rodo­wo­du, podzia­łów kla­so­wych i spo­łecz­nych oraz wyklu­cza­nia jako ponad­cza­so­we­go mecha­ni­zmu opresji. 

W ramach spo­tkań z zapro­szo­ny­mi gość­mi z róż­nych stron Pol­ski zasta­no­wi­my się, w jaki spo­sób teatr zmie­niał i zmie­nia lokal­ne spo­łecz­no­ści, w jakich dzia­ła. Jak się w nich odnaj­du­je i co od nich czer­pie oraz ile odda­je w zamian, zmie­nia­jąc tkan­kę miej­ską, budząc w ludziach uśpio­ne tęsk­no­ty i aspi­ra­cje. Posłu­cha­my rów­nież auto­ry­te­tów życia teatral­ne­go róż­nych poko­leń przede wszyst­kim po to, by czer­pać od nich inspi­ra­cje i ener­gię, a tak­że uczyć się widze­nia świata. 

Wspól­nym tema­tem zapla­no­wa­nych na rok 2021 sesji Uni­wer­sy­te­tu Patrze­nia Teatrem będzie wstyd jako jed­na z naj­więk­szych, obec­nych na wie­lu płasz­czy­znach traum współ­cze­sno­ści. Wstyd jest dziś styg­ma­tem trud­nym do usu­nię­cia, lękiem ogra­ni­cza­ją­cym swo­bo­dę ruchu, ale też wyzwa­niem, bo idzie prze­cież o to, by wie­lo­ma róż­ny­mi dro­ga­mi się z nie­go wyzwo­lić. Spoj­rzy­my na wstyd z per­spek­ty­wy dzi­siej­szej, ale nie będzie­my uni­kać odwo­ły­wa­nia się do źró­deł, do prze­szło­ści. Nie jest bowiem inten­cją Uni­wer­sy­te­tu Patrze­nia Teatrem uda­wa­nie, że nasz świat roz­po­czął się wczo­raj, ale budo­wa­nie cią­gło­ści mię­dzy tym, co jest, a tym, co było kie­dyś lub cał­kiem niedawno. 

Chce­my, by Uni­wer­sy­tet Patrze­nia Teatrem, któ­ry inau­gu­ru­je­my, na trwa­łe wpi­sał się w myślo­wą i rze­czy­wi­stą prze­strzeń Domu Uto­pii, ale też pro­mie­nio­wał dalej i sze­rzej. Zapra­sza­my do jego współ­two­rze­nia, wymia­ny doświad­cze­nia i wza­jem­ne­go pobu­dza­nia wrażliwości.

Jacek Wakar, kura­tor pro­gra­mu Uni­wer­sy­te­tu Patrze­nia Teatrem 2021. 

Kry­tyk teatral­ny, selek­cjo­ner Festi­wa­lu Boska Kome­dia, współ­pro­wa­dzą­cy Nowy Tygo­dnik Kul­tu­ral­ny, autor ksią­żek „Przy­cza­jo­ny geniusz. Janusz Gajos. 21 opo­wie­ści” i „Zawód: aktor”.