„Per­ło­wy guzik”, reż. Patri­cio Guzmán – pokaz fil­mu (Ody­se­ja Nowo­huc­ka 2026)

Pokaz fil­mu „Per­ło­wy guzik” reż. Patri­cio Guzmán

Wpro­wa­dze­nie: Anna Nacher

15 paź­dzier­ni­ka, godz. 19.00−21.00

Dom Uto­pii

Bile­ty: 15zł

Czy oce­an może prze­cho­wy­wać śla­dy ludzi, ich histo­rii, prze­mo­cy i cierpienia?

„Per­ło­wy guzik” („El botón de nácar”) Patri­cio Guzmána to jeden z naj­bar­dziej nie­zwy­kłych fil­mo­wych ese­jów o pamię­ci wody. Chi­lij­ski reży­ser pro­wa­dzi nas przez Pata­go­nię – kra­inę fior­dów, wysp, lodow­ców i oce­anu – two­rząc opo­wieść, w któ­rej natu­ra prze­sta­je być jedy­nie kra­jo­bra­zem. Woda sta­je się w tej opo­wie­ści żywym archi­wum. Guzmán spla­ta dwie histo­rie, któ­re dzie­lą dzie­się­cio­le­cia, a łączy tytu­ło­wy guzik.

Pierw­sza pro­wa­dzi do rdzen­nych miesz­kań­ców Pata­go­nii – ludów od wie­ków żyją­cych w ści­słej rela­cji z wodą, któ­rych świat został nie­mal uni­ce­stwio­ny w wyni­ku kolo­ni­za­cji. Dru­ga prze­no­si nas do cza­sów dyk­ta­tu­ry Augu­sto Pino­che­ta i histo­rii więź­niów poli­tycz­nych, któ­rzy zosta­li zamor­do­wa­ni, a ich cia­ła zosta­ły wrzu­ca­ne do oceanu.

„Per­ło­wy guzik” łączy doku­ment, histo­rię, kosmo­lo­gię, natu­rę i poli­ty­kę. To fil­mo­wa medy­ta­cja nad rela­cją czło­wie­ka z kra­jo­bra­zem i pyta­niem, czy miej­sca mogą prze­cho­wy­wać pamięć o tych, któ­rzy je zamieszkiwali.

Film poprze­dzi wpro­wa­dze­nie Anny Nacher, pro­fe­so­ry w Insty­tu­cie Sztuk Audio­wi­zu­al­nych Uni­wer­sy­te­tu Jagiel­loń­skie­go, badacz­ki sztu­ki mediów, huma­ni­sty­ki śro­do­wi­sko­wej, prak­tyk dźwię­ko­wych i kul­tu­ry cyfrowej.

„Per­ło­wy guzik” („El botón de nácar”)

Pro­duk­cja: Fran­cja / Chi­le / Hisz­pa­nia, 2015

Czas trwa­nia: 82 minuty

Reży­se­ria: Patri­cio Guzmán
Sce­na­riusz: Patri­cio Guzmán
Zdję­cia: Katell Djian
Mon­taż: Emma­nu­el­le Joly
Muzy­ka: Miran­da & Tobar, Hughes Maréchal
Pro­du­cent­ka: Rena­te Sach­se / Ata­ca­ma Pro­duc­tions
Kopro­duk­cja: Val­di­via Film, Media­pro, Fran­ce 3 Cinéma
Dys­try­bu­cja: Pyra­mi­de Films

Wyda­rze­nia są czę­ścią pro­jek­tu „Ody­se­ja Nowo­huc­ka 2026 – „Pamięć wody”, reali­zo­wa­ne­go od 15 paź­dzier­ni­ka do 27 listo­pa­da w prze­strze­ni Teatru Łaź­nia Nowa i Domu Uto­pii. W pro­gra­mie zna­la­zły się m.in. spo­tka­nia, warsz­ta­ty, wykła­dy, wysta­wy, kon­cer­ty i debata.

Czy woda pamię­ta? Czy rze­ka może być archi­wum mia­sta? Czy kra­jo­braz prze­cho­wu­je śla­dy ludzi, któ­rzy żyli w nim przed nami? Te pyta­nia sta­ły się punk­tem wyj­ścia do trze­ciej edy­cji Ody­sei Nowohuckiej. 

„Pamięć Wody” jest inter­dy­scy­pli­nar­nym pro­jek­tem arty­stycz­nym, w któ­rym punk­tem wyj­ścia jest pyta­nie o wodę jako nośnik pamię­ci – bio­lo­gicz­nej, kul­tu­ro­wej, śro­do­wi­sko­wej i osobistej.

- Inte­re­su­je nas woda nie tyl­ko jako zasób, od któ­re­go zale­ży nasze życie, ale jako medium łączą­ce pozor­nie odle­głe od sie­bie świa­ty: ludz­kie cia­ło i rze­kę, histo­rię i teraź­niej­szość, sztu­kę i eko­lo­gię, mate­rię i pamięć. – mówi Mał­go­rza­ta Szy­dłow­ska, pomy­sło­daw­czy­ni i kura­tor­ka projektu.

„Pamięć wody” wyra­sta z prze­ko­na­nia, że histo­rię miej­sca moż­na czy­tać nie tyl­ko poprzez budyn­ki, doku­men­ty i ludz­kie bio­gra­fie. Moż­na jej szu­kać rów­nież w kra­jo­bra­zie. Woda wyzna­cza­ła dro­gi, przy któ­rych osie­dla­li się ludzie, poru­sza­ła mły­ny, nawad­nia­ła pola, kształ­to­wa­ła lokal­ne eko­sys­te­my. Kie­dy powsta­wa­ła Nowa Huta, część tego wod­ne­go kra­jo­bra­zu zosta­ła pod­po­rząd­ko­wa­na rodzą­ce­mu się miastu.

Punk­tem wyj­ścia do pro­jek­tu, któ­ry sta­no­wi trze­cią odsło­nę Ody­sei Nowo­huc­kiej, sta­ła się powieść Tam na nie­bie są rze­ki autor­stwa Elif Sha­fak, w któ­rej jed­na kro­pla wody prze­mie­rza stu­le­cia, prze­kra­cza­jąc gra­ni­ce miejsc i cza­su. Jest świad­kiem i nośni­kiem opo­wie­ści – meta­fo­rą pamię­ci, któ­ra nigdy nie zni­ka, zmie­nia tyl­ko swój stan i zno­wu powraca. 

Do pro­jek­tu zosta­ły zapro­szo­ne artyst­ki i arty­ści repre­zen­tu­ją­cy róż­ne dzie­dzi­ny i języ­ki sztu­ki. Wśród nich m.in. Anna Nacher, Ali­cja Pata­now­ska, Rafał Mazur i Woj­tek Radtke.

Kura­tor­ką „Pamię­ci wody” jest Mał­go­rza­ta Szydłowska.

Orga­ni­za­to­rzy Ody­sei Nowo­huc­kiej: Teatr Łaź­nia Nowa, Dom Utopii

Dofi­nan­so­wa­no ze środ­ków Mini­stra Kul­tu­ry i Dzie­dzic­twa Naro­do­we­go pocho­dzą­cych z Fun­du­szu Pro­mo­cji Kul­tu­ry – pań­stwo­we­go fun­du­szu celowego

Fot: mat. dystrybutora