NOWA ODSŁO­NA „MIA­STA IDE­AL­NE­GO”: „Jed­ność prze­ci­wieństw. Nowa Huta i Kra­ków” – opro­wa­dza­nie z Micha­łem Hankusem

„MIA­STO IDEALNE”

PIERW­SZE LATA NOWEJ HUTY NA FOTO­GRA­FIACH HEN­RY­KA MAKA­RE­WI­CZA I WIK­TO­RA PEN­TA­LA. NOWA ODSŁO­NA

Wysta­wa czyn­na w dniach: 18 paź­dzier­ni­ka – 29 listo­pa­da 2024

Godzi­ny otwar­cia: codzien­nie od 10:00 do 20:00

Opro­wa­dza­nie 23 listo­pa­da – godz. 17:00–18:30 – MICHAŁ HANKUS

KURA­TOR → Łukasz Trzciń­ski 

SCE­NO­GRA­FIA → Zbi­gniew Prokop

Zapra­sza­my na opro­wa­dza­nie po nowej odsło­nie wysta­wy Mia­sto Ide­al­ne. Tym razem wraz z Micha­łem Han­ku­sem zasta­na­wiać się będzie­my jak prze­ni­ka­ły się archi­tek­to­nicz­ne i spo­łecz­ne cia­ła – Nowej Huty i Krakowa.

Archi­tek­tu­ra Nowej Huty z zało­że­nia mia­ła wyzna­czyć nowy kie­ru­nek dla socja­li­stycz­ne­go pla­no­wa­nia prze­strze­ni miej­skiej. Podej­mo­wa­ne w tym cza­sie dzia­ła­nia pro­jek­to­we w tym wzor­co­wym socja­li­stycz­ny­mi mie­ście oraz w wie­lu innych miej­scach Pol­ski, wpi­sy­wa­ły się w szer­szą poli­ty­kę dogłęb­ne­go eks­pe­ry­men­tu spo­łecz­ne­go, jakim stał się ustrój komu­ni­stycz­ny. Pod­sta­wo­wym zada­niem pla­ni­sty i archi­tek­ta sta­ło się zapew­nie­nie dachu nad gło­wą nowej uprzy­wi­le­jo­wa­nej war­stwie dzia­ła­czy par­tyj­nych oraz robot­ni­ków. Obok zapew­nie­nia miej­sca do miesz­ka­nia, koniecz­nym sta­ło się dostar­cze­niem miesz­kań­com wszel­kich wygód, któ­re odróż­nić mia­ły owe pod­par­te ide­olo­gią pro­jek­ty od daw­nej archi­tek­tu­ry, w któ­rej podzia­ły spo­łecz­ne były widzial­ne gołym okiem. 

Ide­ały szyb­ko połą­czo­no z poli­ty­ką, a przy­kła­do­wa Nowa Huta – mia­sto ide­al­ne – wpi­sa­ła się w para­dok­sal­nie w się­ga­ją­cą głę­bo­ko w prze­szłość wizję mia­sta upo­rząd­ko­wa­ne­go, wygod­ne­go w codzien­nym użyt­ko­wa­niu, ale zara­zem łatwe­go do kon­tro­li. 
Spa­cer po nowej Hucie będzie oka­zją do wspól­ne­go zasta­no­wie­nia się nad cyta­ta­mi z prze­szło­ści, któ­re obec­ne są w archi­tek­tu­rze socja­li­zmu. Będzie to moż­li­wość skon­fron­to­wa­nia się z nie­da­le­kim „bur­żu­azyj­nym” Kra­ko­wem oraz z cie­ka­wy­mi przy­kła­da­mi archi­tek­tu­ry i urba­ni­sty­ki z prze­szło­ści, któ­re bar­dzo łatwo zosta­ły zaadap­to­wa­ne przez ega­li­tar­ną z zało­że­nia ideę budow­nic­twa socjalistycznego. 

Michał Han­kus – histo­ryk sztu­ki (absol­went Wydzia­łu Histo­rycz­ne­go UJ), kie­row­nik Kamie­ni­cy Hipo­li­tów – Oddzia­łu Muzeum Kra­ko­wa. Inte­re­su­je się kul­tu­rą i oby­cza­jo­wo­ścią miesz­czań­ską, histo­rią spo­łecz­ną, rze­mio­słem arty­stycz­nym. Jego pasją jest sztu­ka współ­cze­sna w kon­tek­ście prze­mian spo­łecz­nych i kul­tu­ro­wych. W codzien­nej pra­cy, dzia­ła­niach edu­ka­cyj­nych i pro­jek­to­wych popu­la­ry­zu­je histo­rię kobiet, histo­rie kra­ko­wia­nek oraz przy­po­mi­na o waż­nych, nie­kie­dy zapo­mi­na­nych gru­pach, jak słu­żą­ce i robot­ni­ce. Obec­nie pra­cu­je nad wysta­wą cza­so­wą „Siłacz­ki”, będą­cą pró­bą uka­za­nia dzie­jów miesz­ka­nek Kra­ko­wa w kon­tek­ście prze­mian spo­łecz­nych, oby­cza­jo­wych, gospo­dar­czych i artystycznych.

Nowa odsło­na kolek­cji „Mia­sto ide­al­ne” dedy­ko­wa­na jest per­spek­ty­wie jed­nost­ko­wych doświad­czeń i idą­cej za nią indy­wi­du­al­nej pamię­ci miesz­kań­ców Nowej Huty. Sta­no­wi roz­wi­nię­cie dążeń do zapew­nie­nia sta­łe­go dostę­pu do zbio­ru foto­gra­fii Hen­ry­ka Maka­re­wi­cza (1917–1984) i Wik­to­ra Pen­ta­la (1920–2013), sta­no­wią­ce­go jedy­ny tak obszer­ny i wie­lo­płasz­czy­zno­wy zapis powsta­wa­nia i ewo­lu­cji Nowej Huty.

Rezer­wa­cje na opro­wa­dza­nia przyj­mu­je­my pod adre­sem rezerwacja@domutopii.pl lub za pośred­nic­twem przy­ci­sku „zapisz się” w kalen­da­rium Teatru Łaź­nia Nowa.

Pro­jekt dofi­nan­so­wa­no ze środ­ków Muzeum Histo­rii Pol­ski – w pro­gra­mie Patrio­tyzm Jutra 2024.

Ilu­stra­cja: Plac Cen­tral­ny w Nowej Hucie, ca 1960, fot. Hen­ryk Makarewicz/kolekcja Fun­da­cji Ima­go Mundi