„List miło­sny do wody” – insta­la­cja per­for­ma­tyw­na (Ody­se­ja Nowo­huc­ka 2026)

„LIST MIŁO­SNY DO WODY”

Insta­la­cja per­for­ma­tyw­na inspi­ro­wa­na powie­ścią Elif Sha­fak Tam na nie­bie są rze­ki i Epo­sem o Gilgameszu

Pre­mie­ra: 16 paź­dzier­ni­ka, g. 19.00

Kolej­ne czytania:

17 paź­dzier­ni­ka, g.16.00

18 paź­dzier­ni­ka, g. 19.00

Duża Sce­na, Teatr Łaź­nia Nowa

Bile­ty 25/20zł

„List miło­sny do wody” ma swo­je źró­dło w książ­ce Elif Sha­fak Tam na nie­bie są rze­ki. Autor­ka książ­ki spla­ta histo­rie ludzi żyją­cych w róż­nych epo­kach i czę­ściach świa­ta – od sta­ro­żyt­nej Mezo­po­ta­mii i brze­gów Tygry­su, przez dzie­więt­na­sto­wiecz­ny Lon­dyn nad Tami­zą, po współ­cze­sność. Kro­pla wody, któ­ra łączy boha­te­rów powie­ści wędru­je mię­dzy rze­ka­mi, desz­czem, śnie­giem, ludz­kim cia­łem i łza­mi, sta­jąc się nie­mym świad­kiem, prze­cho­wu­ją­cym śla­dy miło­ści, naro­dzin, prze­mo­cy i stra­ty. Ludzie są i zawsze będą „woju­ją­cą wodą”, któ­ra nigdy nie zazna spo­ko­ju” – pisze Elif Sha­fak.  

Frag­men­ty powie­ści Tam na nie­bie są rze­ki połą­czą się w jed­nym nur­cie z frag­men­ta­mi Epo­su o Gil­ga­me­szu, któ­ry jest jed­nym z naj­star­szych, zacho­wa­nych dzieł lite­rac­kich ludz­ko­ści. Oba tek­sty dzie­lą tysią­ce lat, ale łączy je woda, krą­żą­ca w rze­kach, chmu­rach i ludz­kiej krwi. „Woda pamię­ta. To ludzie zapo­mi­na­ją” – pisze Elif Sha­fak. Wyda­rze­niu będzie towa­rzy­szy­ła muzy­ka na żywo.

Reży­se­ria: Mał­go­rza­ta Szydłowska

Per­for­mu­ją: Mał­go­rza­ta Gorol, Mar­ta Zię­ba, Adam Borysowicz

Sce­na­riusz: Krzysz­tof Szekalski 

Sce­no­gra­fia, kostiu­my, świa­tło: Mał­go­rza­ta Szydłowska

Muzy­ka na żywo: Domi­nik Strycharski

Wideo: Peter Fick

Inspi­cjent­ka: Eli­za Palka-Grochal

Powieść Elif Sha­fak Tam na nie­bie są rze­ki wyda­ło Wydaw­nic­two Poznań­skie (2025). Epos o Gil­ga­me­szu prze­tłu­ma­czył Anto­ni Lan­ge (2009)

Ludzie są i zawsze będą „woju­ją­cą wodą”, któ­ra nigdy nie zazna spo­ko­ju. Woda pamię­ta. Rze­ki zapa­mię­tu­ją wyjąt­ko­wo dobrze. 

- Elif Sha­fak, „Tam na nie­bie są rzeki”

Mał­go­rza­ta Szy­dłow­ska – sce­no­graf­ka, dyrek­tor­ka ds. Domu Uto­pii – Mię­dzy­na­ro­do­we­go Cen­trum Empa­tii, wice­dy­rek­tor­ka Teatru Łaź­nia Nowa ds. pro­duk­cji teatral­nych. Absol­went­ka sce­no­gra­fii Aka­de­mii Sztuk Pięk­nych w Kra­ko­wie i wykła­dow­czy­ni tej uczel­ni. Zapro­jek­to­wa­ła sce­no­gra­fię i kostiu­my do kil­ku­dzie­się­ciu spek­ta­kli wysta­wia­nych w teatrach dra­ma­tycz­nych, ope­ro­wych i muzycz­nych w Pol­sce i za gra­ni­cą. Wspól­nie z Bar­to­szem Szy­dłow­skim, stwo­rzy­ła w Kra­ko­wie trzy ośrod­ki kul­tu­ral­ne: Teatr Łaź­nia, Teatr Łaź­nia Nowa i Dom Uto­pii. Autor­ka nowa­tor­skiej kon­cep­cji prze­bu­do­wy i adap­ta­cji post­in­du­strial­nej prze­strze­ni hal warsz­ta­tów szkol­nych na potrze­by Teatru Łaź­nia Nowa oraz aran­ża­cji jego wnętrz i scen. Pomy­sło­daw­czy­ni i kura­tor­ka cyklu edu­ka­cyj­ne­go „Myślą­ca ręka” zaj­mu­ją­ce­go się popu­la­ry­za­cją i pro­mo­cją rze­mio­sła teatral­ne­go w Pol­sce. Two­rzy insta­la­cje, wysta­wy i pro­jek­ty multimedialne.

Wyda­rze­nie jest czę­ścią pro­jek­tu „Ody­se­ja Nowo­huc­ka 2026 – „Pamięć wody”, reali­zo­wa­ne­go od 15 paź­dzier­ni­ka do 27 listo­pa­da w prze­strze­ni Teatru Łaź­nia Nowa i Domu Uto­pii. W pro­gra­mie zna­la­zły się m.in. spo­tka­nia, warsz­ta­ty, wykła­dy, wysta­wy, kon­cer­ty i debata.

Czy woda pamię­ta? Czy rze­ka może być archi­wum mia­sta? Czy kra­jo­braz prze­cho­wu­je śla­dy ludzi, któ­rzy żyli w nim przed nami? Te pyta­nia sta­ły się punk­tem wyj­ścia do trze­ciej edy­cji Ody­sei Nowohuckiej. 

„Pamięć Wody” jest inter­dy­scy­pli­nar­nym pro­jek­tem arty­stycz­nym, w któ­rym punk­tem wyj­ścia jest pyta­nie o wodę jako nośnik pamię­ci – bio­lo­gicz­nej, kul­tu­ro­wej, śro­do­wi­sko­wej i osobistej.

- Inte­re­su­je nas woda nie tyl­ko jako zasób, od któ­re­go zale­ży nasze życie, ale jako medium łączą­ce pozor­nie odle­głe od sie­bie świa­ty: ludz­kie cia­ło i rze­kę, histo­rię i teraź­niej­szość, sztu­kę i eko­lo­gię, mate­rię i pamięć. – mówi Mał­go­rza­ta Szy­dłow­ska, pomy­sło­daw­czy­ni i kura­tor­ka projektu.

„Pamięć wody” wyra­sta z prze­ko­na­nia, że histo­rię miej­sca moż­na czy­tać nie tyl­ko poprzez budyn­ki, doku­men­ty i ludz­kie bio­gra­fie. Moż­na jej szu­kać rów­nież w kra­jo­bra­zie. Woda wyzna­cza­ła dro­gi, przy któ­rych osie­dla­li się ludzie, poru­sza­ła mły­ny, nawad­nia­ła pola, kształ­to­wa­ła lokal­ne eko­sys­te­my. Kie­dy powsta­wa­ła Nowa Huta, część tego wod­ne­go kra­jo­bra­zu zosta­ła pod­po­rząd­ko­wa­na rodzą­ce­mu się miastu.

Punk­tem wyj­ścia do pro­jek­tu, któ­ry sta­no­wi trze­cią odsło­nę Ody­sei Nowo­huc­kiej, sta­ła się powieść Tam na nie­bie są rze­ki autor­stwa Elif Sha­fak, w któ­rej jed­na kro­pla wody prze­mie­rza stu­le­cia, prze­kra­cza­jąc gra­ni­ce miejsc i cza­su. Jest świad­kiem i nośni­kiem opo­wie­ści – meta­fo­rą pamię­ci, któ­ra nigdy nie zni­ka, zmie­nia tyl­ko swój stan i zno­wu powraca. 

Do pro­jek­tu zosta­ły zapro­szo­ne artyst­ki i arty­ści repre­zen­tu­ją­cy róż­ne dzie­dzi­ny i języ­ki sztu­ki. Wśród nich m.in. Anna Nacher, Ali­cja Pata­now­ska, Rafał Mazur i Woj­tek Radtke.

Kura­tor­ką „Pamię­ci wody” jest Mał­go­rza­ta Szydłowska.

Orga­ni­za­to­rzy Ody­sei Nowo­huc­kiej: Teatr Łaź­nia Nowa, Dom Utopii

Dofi­nan­so­wa­no ze środ­ków Mini­stra Kul­tu­ry i Dzie­dzic­twa Naro­do­we­go pocho­dzą­cych z Fun­du­szu Pro­mo­cji Kul­tu­ry – pań­stwo­we­go fun­du­szu celowego

Gra­fi­ka: Zbi­gniew Prokop