„Cisza jako waru­nek tera­pii i źró­dło ner­wo­wo­ści”, w ramach otwar­te­go semi­na­rium „Cisza. Zna­cze­nia i kon­tek­sty” – wyda­rze­nie online

W 1969 roku Rada Muzycz­na UNE­SCO jed­no­myśl­nie przy­ję­ła usta­wę, któ­ra każ­de­mu czło­wie­ko­wi daję pra­wo do ciszy w miej­scach pry­wat­nych i publicz­nych, a naru­sza­nie tego pra­wa uzna­no za pogwał­ce­nie wol­no­ści oso­bi­stej. Dzia­ła­nia Rady Muzycz­nej były reak­cją na hiper­tro­fię dźwię­ków, szcze­gól­nie moc­no doświad­cza­ną w mia­stach. Zmniej­sza­ją­ce się obsza­ry ciszy i spo­ko­ju (tzw. gale­nos­fe­ry) od nad­mia­ru szko­dli­wych dźwię­ków (hała­su) sta­ły się poważ­nym pro­ble­mem medycz­nym, spo­łecz­nym i politycznym.

Feno­men ciszy moż­na jed­nak roz­wa­żań w szer­szych kon­tek­stach, któ­re wykra­cza­ją poza zabie­gi edu­ka­cyj­ne, medycz­ne, urba­ni­stycz­ne czy zwią­za­ne z dzia­ła­nia­mi spo­łecz­ny­mi (oby­wa­tel­ski­mi). Cisza posia­da boga­te zna­cze­nia: teo­lo­gicz­ne, filo­zo­ficz­ne, rytu­al­ne, etno­gra­ficz­ne i in. Coraz czę­ściej cisza sta­je się tema­tem i mate­rią dla dzia­łań arty­stycz­nych podej­mo­wa­nych przez kom­po­zy­to­rów, rzeź­bia­rzy, per­for­me­rów i innych twórców.

Pole seman­tycz­ne ciszy wykra­cza dale­ce poza defi­ni­cję aku­stycz­ną. O poli­se­man­tycz­no­ści feno­me­nu ciszy, o jej antro­po­lo­gicz­nym wymia­rze świad­czą choć­by usta­bi­li­zo­wa­ne w pol­sz­czyź­nie związ­ki wyra­zo­we: „cisza jak makiem zasiał”, „cisza abso­lut­na”, „śmier­tel­na cisza”, „zło­wiesz­cze mil­cze­nie”, „mil­czeć jak grób”, „głu­che kąty”, „cisza przed burzą” itd.

Insty­tut Etno­lo­gii i Antro­po­lo­gii Kul­tu­ro­wej UJ oraz Dom Uto­pii zapra­sza­ją w 2023 roku na semi­na­rium, w trak­cie któ­re­go chce­my wsłu­chać się w ciszę rozu­mia­ną nie tyl­ko jako zja­wi­sko aku­stycz­ne czy muzycz­ne, ale jako poznaw­czą meta­fo­rę i opa­li­zu­ją­cy w zna­cze­nia sym­bol. Do roz­mo­wy o ciszy zapro­si­li­śmy przed­sta­wi­cie­li róż­nych per­spek­tyw (arty­stów, kul­tu­ro­znaw­ców, antro­po­lo­gów, filo­zo­fów, aku­sty­ków) przyj­mu­jąc, że takie pano­ra­micz­ne słu­cha­nie umoż­li­wi pogłę­bio­ną reflek­sję o zna­cze­niach i roli ciszy.

Od stycz­nia do czerw­ca 2023 zapra­sza­my na comie­sięcz­ne otwar­te spo­tka­nia połą­czo­ne z dys­ku­sja­mi. Peł­ny pro­gram cyklu dostęp­ny jest TUTAJ.

Spo­tka­nie z Mar­tą Michal­ską w dniu 14 mar­ca o godz 18:00 odbę­dzie się onli­ne. Zapra­sza­my do sko­rzy­sta­nia z lin­ku do trans­mi­sji na żywo: https://tiny.pl/w42kf.

14 mar­ca, godz. 18:00

„Cisza jako waru­nek tera­pii i źró­dło ner­wo­wo­ści. Psy­cho­me­dycz­ne rozu­mie­nie ciszy prze­ło­mu XIX i XX wie­ku”

pro­wa­dze­nie: Mar­ta Michalska

W wystą­pie­niu uka­że kon­tra­sto­we rozu­mie­nia ciszy, jako z jed­nej stro­ny nie­zbęd­ne­go warun­ku dobro­sta­nu psy­chicz­ne­go a z dru­giej – jako nie­po­ko­ją­ce­go zja­wi­ska, któ­re ten dobro­stan zabu­rza. Przed­sta­wi wcze­sny dys­kurs higie­ni­stycz­ny o dźwię­kach i ciszy, zapre­zen­tu­je obie­go­we, pra­so­we spo­so­by myśle­nia o ciszy i ner­wo­wo­ści oraz zasy­gna­li­zu­je wąt­ki XIX-wiecz­nej neu­ra­ste­nii z per­spek­ty­wy stu­diów nad dźwię­kiem. Zasta­no­wi­my się nad codzien­ny­mi stra­te­gia­mi radze­nia sobie z ciszą i dźwię­kiem jako źró­dła­mi zabu­rzeń psy­chicz­nych w mie­ście prze­ło­mu XIX i XX wieku.

Mar­ta Michal­ska jest badacz­ką dźwię­ków w prze­szło­ści. Napi­sa­ła dok­to­rat pt. „Dźwię­ku, ludzie i nasłu­chi­wa­nie War­sza­wy na prze­ło­mie XIX i XX wie­ku. Wybra­ne ele­men­ty fonos­fe­ry mia­sta”, w któ­rym ana­li­zu­je, w jaki spo­sób dźwię­ki wyko­rzy­sty­wa­ne były, aby kształ­to­wać, defi­nio­wać, pod­wa­żać i zmie­niać ramy codzien­ne­go życia w mie­ście. Inte­re­su­je się tak­że prak­ty­ką bada­nia przez sztu­kę, pra­cu­je jako redak­tor­ka i nauczycielka.

For­mu­larz reje­stra­cyj­ny, har­mo­no­gram, tytu­ły i stresz­cze­nie semi­na­riów, lista zapro­szo­nych gości znaj­du­ją się na stro­nie: https://fonoteka.etnologia.uj.edu.pl/seminarium). Szcze­gó­ły dostęp­ne są tak­że mailo­wo, pod adre­sem rezerwacja@domutopii.pl

Nagra­nia dotych­czas prze­pro­wa­dzo­nych spo­tkań znaj­du­ją się tutaj: https://vimeo.com/user183228973