„Black Foun­ta­in” – insta­la­cja Ali­cji Pata­now­skiej (Ody­se­ja Nowo­huc­ka 2026)

„Black Foun­ta­in”

insta­la­cja Ali­cji Patanowskiej

Odsło­nię­cie: 16 paź­dzier­ni­ka, godz. 18.00

17 paź­dzier­ni­ka, 15.00−21.00

18 paź­dzier­ni­ka 14.00−21.00

Od 19 paź­dzier­ni­ka udo­stęp­nia­na na godzi­nę przed spektaklami

Teatr Łaź­nia Nowa

Wstęp wol­ny

Pra­ca Ali­cji Pata­now­skiej powsta­ła na bazie jed­nej z fon­tann z insta­la­cji We Are the Weather, któ­ra pier­wot­nie ujmo­wa­ła wodę jako wspól­ne dobro i zagro­żo­ny zasób. Pokry­ta licz­ny­mi figur­ka­mi obra­zu­ją­cy­mi ska­lę zuży­cia wody, insta­la­cja była komen­ta­rzem do kry­zy­su kli­ma­tycz­ne­go, współ­za­leż­no­ści gatun­ków i glo­bal­nych kon­se­kwen­cji decy­zji poli­tycz­nych. Pokry­wa­jąc fon­tan­nę z We Are the Weather czar­ną żywi­cą, artyst­ka prze­kształ­ca wezwa­nie do eko­lo­gicz­nej soli­dar­no­ści w reflek­sję nad ogra­ni­czo­nym wpły­wem jed­nost­ki wobec sił poli­tycz­nych i eko­no­micz­nych kształ­tu­ją­cych kry­zys eko­lo­gicz­ny. Pro­jekt został po raz pierw­szy zapre­zen­to­wa­ny w 2025 roku w ramach Pro­gra­mu Kul­tu­ral­ne­go Pol­skiej Pre­zy­den­cji w Radzie UE, reali­zo­wa­ne­go przez Insty­tut Ada­ma Mickiewicza.

Ali­cja Pata­now­ska – artyst­ka wizu­al­na, miesz­ka i pra­cu­je w Pozna­niu. W swo­jej prak­ty­ce kon­cen­tru­je się na wie­dzy ucie­le­śnio­nej, bada­jąc, w jaki spo­sób cia­ło i mate­ria sta­ją się spo­so­ba­mi pozna­wa­nia świa­ta. Pra­cu­jąc przede wszyst­kim z rzeź­bą i insta­la­cją, czę­sto­wy­ko­rzy­stu­je gli­nę jako mate­riał zdol­ny reje­stro­wać śla­dy doty­ku, gestu i fizycz­ne­go doświad­cze­nia. Inte­re­su­je ją wie­dza, któ­ra powsta­je w bez­po­śred­nim kon­tak­cie z mate­rią – poprzez cia­ło, ruch i zmy­sły. Absol­went­ka Roy­al Col­le­ge of Art w Lon­dy­nie, dok­tor­ka sztu­ki Aka­de­mii Sztuk Pięk­nych im. Euge­niu­sza Gep­per­ta we Wro­cła­wiu. Jej pra­ce znaj­du­ją się m.in. w kolek­cjach Muzeum Naro­do­we­go w Kra­ko­wie, NOMUS w Gdań­sku oraz Natio­nal Museum of Modern and Con­tem­po­ra­ry Art w Korei Połu­dnio­wej. W 2025 roku jej insta­la­cja The Rip­ple Effect była pre­zen­to­wa­na w Vic­to­ria and Albert Museum w Londynie.

Wyda­rze­nie jest czę­ścią pro­jek­tu „Ody­se­ja Nowo­huc­ka 2026 – „Pamięć wody”, reali­zo­wa­ne­go od 15 paź­dzier­ni­ka do 27 listo­pa­da w prze­strze­ni Teatru Łaź­nia Nowa i Domu Uto­pii. W pro­gra­mie zna­la­zły się m.in. spo­tka­nia, warsz­ta­ty, wykła­dy, wysta­wy, kon­cer­ty i debata.

Czy woda pamię­ta? Czy rze­ka może być archi­wum mia­sta? Czy kra­jo­braz prze­cho­wu­je śla­dy ludzi, któ­rzy żyli w nim przed nami? Te pyta­nia sta­ły się punk­tem wyj­ścia do trze­ciej edy­cji Ody­sei Nowohuckiej. 

„Pamięć Wody” jest inter­dy­scy­pli­nar­nym pro­jek­tem arty­stycz­nym, w któ­rym punk­tem wyj­ścia jest pyta­nie o wodę jako nośnik pamię­ci – bio­lo­gicz­nej, kul­tu­ro­wej, śro­do­wi­sko­wej i osobistej.

- Inte­re­su­je nas woda nie tyl­ko jako zasób, od któ­re­go zale­ży nasze życie, ale jako medium łączą­ce pozor­nie odle­głe od sie­bie świa­ty: ludz­kie cia­ło i rze­kę, histo­rię i teraź­niej­szość, sztu­kę i eko­lo­gię, mate­rię i pamięć. – mówi Mał­go­rza­ta Szy­dłow­ska, pomy­sło­daw­czy­ni i kura­tor­ka projektu.

„Pamięć wody” wyra­sta z prze­ko­na­nia, że histo­rię miej­sca moż­na czy­tać nie tyl­ko poprzez budyn­ki, doku­men­ty i ludz­kie bio­gra­fie. Moż­na jej szu­kać rów­nież w kra­jo­bra­zie. Woda wyzna­cza­ła dro­gi, przy któ­rych osie­dla­li się ludzie, poru­sza­ła mły­ny, nawad­nia­ła pola, kształ­to­wa­ła lokal­ne eko­sys­te­my. Kie­dy powsta­wa­ła Nowa Huta, część tego wod­ne­go kra­jo­bra­zu zosta­ła pod­po­rząd­ko­wa­na rodzą­ce­mu się miastu.

Punk­tem wyj­ścia do pro­jek­tu, któ­ry sta­no­wi trze­cią odsło­nę Ody­sei Nowo­huc­kiej, sta­ła się powieść Tam na nie­bie są rze­ki autor­stwa Elif Sha­fak, w któ­rej jed­na kro­pla wody prze­mie­rza stu­le­cia, prze­kra­cza­jąc gra­ni­ce miejsc i cza­su. Jest świad­kiem i nośni­kiem opo­wie­ści – meta­fo­rą pamię­ci, któ­ra nigdy nie zni­ka, zmie­nia tyl­ko swój stan i zno­wu powraca. 

Do pro­jek­tu zosta­ły zapro­szo­ne artyst­ki i arty­ści repre­zen­tu­ją­cy róż­ne dzie­dzi­ny i języ­ki sztu­ki. Wśród nich m.in. Anna Nacher, Ali­cja Pata­now­ska, Rafał Mazur i Woj­tek Radtke.

Kura­tor­ką „Pamię­ci wody” jest Mał­go­rza­ta Szydłowska.

Orga­ni­za­to­rzy Ody­sei Nowo­huc­kiej: Teatr Łaź­nia Nowa, Dom Utopii

Dofi­nan­so­wa­no ze środ­ków Mini­stra Kul­tu­ry i Dzie­dzic­twa Naro­do­we­go pocho­dzą­cych z Fun­du­szu Pro­mo­cji Kul­tu­ry – pań­stwo­we­go fun­du­szu celowego

Fot: Mar­cel Rozhoň/Pragovka Gallery