„Arche­olo­gia codzien­no­ści” – odsło­na druga

Zapra­sza­my nowo­hu­cian do udzia­łu w kolej­nej odsło­nie pro­jek­tu Arche­olo­gia Codzien­no­ści. Tym razem chcie­li­by­śmy poznać histo­rie przed­mio­tów, któ­re prze­cho­wu­je­cie w swo­ich domo­wych archi­wach. Przyjdź­cie do Cepe­li­xu 8, 15 i 22 paź­dzier­ni­ka i przy­nie­ście ze sobą rze­czy, w któ­rych ukry­te są waż­ne histo­rie i Wasze oso­bi­ste wspomnienia. 

Miej­sce mul­ti­me­dial­nych pokazów/wernisaży: 

„Cepe­lix” (daw­na Cepe­lia), osie­dle Cen­trum B1, Nowa Huta

Daty: 8, 15 i 22 paź­dzier­ni­ka, godz. 18.00

Kon­cep­cja kura­tor­ska i aran­ża­cja wizu­al­na: Mał­go­rza­ta Szydłowska

War­stwa dźwię­ko­wa: Rafał Mazur

Ani­ma­cja: Prze­my­sław Fik

Wywia­dy z miesz­kań­ca­mi: Mał­go­rza­ta Wach

Pro­duk­cja: Dom Uto­pii / Teatr Łaź­nia Nowa

Od cza­sów „Gorącz­ki archi­wów” Jacques’a Der­ri­dy aż po „Rze­czy, któ­rych nie wyrzu­ci­łem” Mar­ci­na Wichy dys­kurs doty­czą­cy pra­cy z pamię­cią spo­łecz­ną ule­ga suk­ce­syw­nym zmia­nom. Wie­my już, że nie ma jedy­nej słusz­nej i obiek­tyw­nej wer­sji histo­rii. Ta „praw­dzi­wa” pisa­na jest wyłącz­nie przez pry­zmat jed­nost­ko­wej pamię­ci, ist­nie­je tyle wer­sji histo­rii, ile osób pamię­ta dane wyda­rze­nia i sytuacje.

W tej nie­koń­czą­cej się dys­ku­sji domo­we archi­wa wizu­al­ne i dźwię­ko­we oraz przed­mio­ty codzien­ne­go użyt­ku są bar­dzo czę­sto pomi­ja­ne lub lek­ce­wa­żo­ne jako istot­ne świa­dec­twa i nośni­ki pamię­ci, ule­ga­jąc powol­ne­mu zapo­mnie­niu i zniszczeniu. 

Pamięć Nowej Huty opie­ra­ła się dotąd o kil­ka obo­wiąz­ko­wych, nie­na­ru­szal­nych legend. Tym­cza­sem, wraz z zacho­dzą­cą w niej zmia­ną poko­le­nio­wą nie­od­wra­cal­nej utra­cie ule­ga­ją m.in. domo­we archi­wa a wraz z nimi – fak­tycz­na, bo pisa­na z per­spek­ty­wy jed­nost­ki – pamięć dziel­ni­cy zare­je­stro­wa­na na foto­gra­fiach, taśmach 8mm, 16mm, VHS, nagra­niach audio (szpu­le oraz kase­ty) a tak­że poprzez przed­mio­ty codzien­ne­go użyt­ku, sta­no­wią­ce swe­go rodza­ju nośni­ki, „zdol­ne do prze­cho­wy­wa­nia” pry­wat­nych histo­rii ich wła­ści­cie­li. Arche­olo­gia Codzien­no­ści jest oka­zją do ich zabez­pie­cza­nia oraz udo­stęp­nia­nia ukry­tych za nimi indy­wi­du­al­nych wspo­mnień i opowieści. 

Pro­jekt roz­wi­ja zaini­cjo­wa­ną w 2021 roku serię pt. „Moje oczy widzia­ły”, dla któ­rej inspi­ra­cję sta­no­wi­ły pry­wat­ne foto­gra­fie nowo­hu­cian. Tym razem punkt wyj­ścia sta­no­wią przed­mio­ty pocho­dzą­ce z domo­wych „archi­wów”. Nie pod­po­wie­my Wam czy cho­dzi o ter­mos, któ­ry był z Wami na wszyst­kich wyciecz­kach, koc, na któ­rym odby­wa­ły się rodzin­ne pik­ni­ki, histo­rycz­na gaze­ta wyję­ta z butów scho­wa­nych w sza­fie nie­ży­ją­cej już bab­ci, czy wła­sno­ręcz­nie wyko­na­na tek­tu­ro­wa rakie­ta, w któ­rej Wasze dzie­ci „pole­cia­ły” na Księ­życ. Puść­cie wodze fan­ta­zji a może po pro­stu zasta­nów­cie się, któ­re przed­mio­ty – choć pozor­nie banal­ne – mają dla Was szcze­gól­ne zna­cze­nie. Przy­nie­ście je do Domu Uto­pii lub zapro­ście nas do sie­bie i opo­wiedz­cie nam zwią­za­ne z nimi histo­rie. Wspól­nie posta­raj­my się je ocalić! 

Doce­lo­wo Arche­olo­gia Codzien­no­ści przyj­mie for­mę cyfro­we­go archi­wum, zbie­ra­ją­ce­go wspo­mnie­nia miesz­kań­ców Nowej Huty oraz histo­rycz­ne doświad­cze­nie dziel­ni­cy widzia­ne z per­spek­ty­wy indywidualnej. 

Odsło­nę dedy­ko­wa­nej witry­ny inter­ne­to­wej poprze­dzą poka­zy w prze­strze­ni publicz­nej, któ­re odbę­dą się 8, 15 i 22 paź­dzier­ni­ka o godz. 18.00 w skle­pie Cepe­lix (daw­niej Cepe­lia) miesz­czą­cym się w Cen­trum B1 w Nowej Hucie (na rogu Alei Róż i Pla­cu Centralnego).

Pierw­sza odsło­na, któ­ra odbę­dzie się 8 paź­dzier­ni­ka, będzie poświę­co­na foto­gra­fiom pocho­dzą­cym z rodzin­nych albu­mów Jolan­ty Ada­mo­wicz, Zdzi­sła­wy i Jana Grab­skich, Edwar­da Nowa­ka, Lucy­ny Olej­ni­czak, Marii Osmen­dy, Anny Panek, Tade­usza Smo­te­ra, Mał­go­rza­ty Piąt­kie­wicz-Szcze­chli i Jac­ka Wen­tlan­da. Wyda­rze­nie przy­bie­rze for­mę audio­wi­zu­al­nej insta­la­cji, któ­rej autor­ką jest Mał­go­rza­ta Szy­dłow­ska, sce­no­graf­ka i dyrek­tor­ka arty­stycz­na Domu Uto­pii. W prze­strze­ni wysta­wy poja­wią się rów­nież arte­fak­ty zwią­za­ne z oso­bi­sty­mi wspo­mnie­nia­mi nowo­hu­cian i takie, któ­re nadal cze­ka­ją na swo­je historie.

Punk­tem wyj­ścia do audio­wi­zu­al­nej opo­wie­ści, któ­ra odbę­dzie się 15 paź­dzier­ni­ka sta­ną się foto­gra­fie wyko­na­ne przez Wik­to­ra Pen­ta­la i Hen­ry­ka Maka­re­wi­cza, któ­rzy doku­men­to­wa­li począt­ki Nowej Huty. Foto­gra­fie pocho­dzą z kolek­cji Fun­da­cji Ima­go Mun­di oraz pro­jek­tu „Mia­sto ide­al­ne” opra­co­wa­ne­go przez fun­da­cję we współ­pra­cy z Muzeum Foto­gra­fii w Kra­ko­wie i poja­wi­ły się pod­czas tego­rocz­ne­go Bulwar[t]u w prze­strze­ni ogro­du Teatru Łaź­nia Nowa w for­mie wysta­wy pt. „Lek­cje nie­win­no­ści”, któ­rej kura­tor­ka­mi były Mał­go­rza­ta Szy­dłow­ska i Mał­go­rza­ta Wach.

Moty­wem prze­wod­nim trze­ciej odsło­ny, któ­ra odbę­dzie się 22 paź­dzier­ni­ka, będzie histo­ria Zyg­mun­ta Piąt­kie­wi­cza, pro­ku­ra­to­ra, któ­ry brał udział w gło­śnych pro­ce­sach w powo­jen­nej Pol­sce, oskar­ża­jąc m.in. Wła­dy­sła­wa Mazur­kie­wi­cza i Karo­la Kota, seryj­nych mor­der­ców, któ­rzy wywo­ły­wa­li w Kra­ko­wie psy­cho­zę stra­chu w latach 50-tych i 60-tych. Zaj­rzy­my do pry­wat­ne­go archi­wum jego cór­ki, odręcz­nych nota­tek i akt, przyj­rzy­my się nama­lo­wa­nym przez nie­go obra­zom i poka­że­my – po raz pierw­szy – rodzin­ne foto­gra­fie z lat 20-stych i 30-stych, któ­re prze­le­ża­ły kil­ka­dzie­siąt lat w pudeł­ku ukry­tym w piwnicy. 

W prze­strze­ni wysta­wy poja­wią się rów­nież arte­fak­ty zwią­za­ne z indy­wi­du­al­ny­mi histo­ria­mi nowo­hu­cian. Część z nich, nadal cze­ka na swo­ją opo­wieść.  Obser­wuj­cie naszą stro­nę inter­ne­to­wą archeologiacodziennosci.pl oraz pro­fil Domu Uto­pii na Face­bo­oku i komen­tuj­cie nasze „zna­le­zi­ska”. Zachę­ca­my rów­nież do dzie­le­nia się opo­wie­ścia­mi o swo­ich bli­skich, a tak­że ich foto­gra­fia­mi, nagra­nia­mi audio i video oraz przed­mio­ta­mi, któ­re prze­cho­wu­je­cie w rodzin­nych „archi­wach”. Nie two­rzy­my kolek­cji dizaj­nu, inte­re­su­ją nas opo­wie­ści o rze­czach, z któ­ry­mi wią­żą Was lub Waszych bli­skich waż­ne wspomnienia. 

Pro­si­my o wcze­śniej­szą rezer­wa­cję miejsc na poka­zy pod adre­sem mailo­wym rezerwacja@domutopii.pl lub tel. 538 500 847.

Dofi­nan­so­wa­no ze środ­ków Naro­do­we­go Cen­trum Kul­tu­ry w ramach pro­gra­mu Kul­tu­ra – Inter­wen­cje 2022