Lilia­na Zeic „Ogród wia­tro­wy” (8.09.2023–28.02.2026)

Lilia­na Zeic OGRÓD WIATROWY

KURA­TOR → Łukasz Trzciń­ski 

WSPÓŁ­PRA­CA → Filip Kijow­ski, Ruta Pindyrynda

Ogród czyn­ny jest codzien­nie od 10:00 do 20:00.

Cia­ło roślin­ne i cia­ło ludz­kie, ich prze­strzen­ność, ich rezy­lien­cja, rege­ne­ra­cja, odpor­ność i wraż­li­wość to prze­strze­nie, któ­re pod­da­ne zosta­ją rów­no­rzęd­nej ana­li­zie oraz w połą­cze­niu ze sobą nawza­jem. Wizu­al­ność queero­we­go ‘śro­do­wi­sko natu­ral­ne­go’: queero­we for­my życia, nie ludz­kie for­my życia, nie­nor­ma­tyw­ne i eko­sek­su­al­ne, poszu­ku­ją­ce, płyn­ne i wraż­li­we na sie­bie nawza­jem, sta­ją się prze­strze­nią eks­plo­ra­cji, roz­wi­ja­jąc pra­ce artyst­ki nad zbio­rem – ziel­ni­kiem wie­dzy roślin i z roślin (wie­dzy nie tyl­ko na temat roślin, ale razem z rośli­na­mi). Kon­kret­ne rośli­ny (two­rzą­ce Ogród Wia­tro­wy, powsta­ły bez udzia­łu czło­wie­ka na dachu Domu Uto­pii)  i ich histo­rie, sta­no­wią zaczyn do szki­co­wa­nia moż­li­wych sce­na­riu­szy prze­or­ga­ni­zo­wa­nia spo­łecz­ne­go, prze­wod­ni­ka wyobra­żo­ne­go, pozanormatywnego_nienormatywnego spo­so­bu orga­ni­za­cji społecznej.

Ogród wia­tro­wy jest powi­do­kiem pro­jek­tu Lilia­ny Zeic i współ­pra­cu­ją­ca­go z artyst­ką Fili­pa Kijow­skie­go pt. „Zło­żo­ne narzę­dzia roślin­ne”. Pro­jekt łączy w sobie teo­re­tycz­ny namysł i prak­tycz­ne bada­nia oscy­lu­ją­ce wokół wspar­cia przy­ro­dy dla roz­wo­ju queero­wych form życia, reali­zo­wa­ne w ramach rezy­den­cji arty­stycz­nej Lilia­ny Zeic. Artyst­ka poszu­ku­je nowych form opo­wia­da­nia o doświad­cza­nia samej queero­wo­ści, rozu­mia­nej jako nie­zgo­dy na spo­łecz­nie, kul­tu­ro­wo i patriar­chal­nie usta­lo­ne nor­my. W ramach rezy­den­cji artyst­ki dzię­ki i razem z rośli­na­mi, uczyć będzie­my się od przy­ro­dy: od ich zdol­no­ści rege­ne­ra­cji, spo­so­bów wzro­stu, rezy­lien­cji oraz połą­czeń, któ­re kreu­ją się mię­dzy nimi.

Jak moż­na, wyobra­zić sobie wspól­no­tę nie tyl­ko ludz­ką? Czy wspól­no­ta queero­wa: wspól­no­ta wszyst­kich tych, któ­re i któ­rzy są na mar­gi­ne­sie tego co nazy­wa­my „nor­mą”, może wymy­kać się tak­że kate­go­riom gatun­ko­wym i roz­sze­rzać na to co nie­ludz­kie? Na to co roślin­ne, płyn­ne, agrar­ne, wycho­dzą­ce z ziemi?

Przy­glą­da­my się badaw­czo rośli­nom trak­tu­jąc je jako auto­no­micz­ne i pod­mio­to­we oraz zasta­na­wiać się jak to w ogó­le robić. Jak być z rośli­na­mi tak by nie uży­wać ich tyl­ko do opo­wia­da­nia ludz­kich opo­wie­ści, nie trak­to­wać ich tyl­ko jako meta­fo­rę? Jak wyobra­zić sobie wspól­no­tę nie tyl­ko ludz­ką? Czy wspól­no­ta queero­wa: wspól­no­ta wszyst­kich tych, któ­re i któ­rzy są na mar­gi­ne­sie tego co nazy­wa­my ‘nor­mą’, może wymy­kać się tak­że kate­go­riom gatun­ko­wym i roz­sze­rzać na to co nie­ludz­kie? Na to co roślin­ne, płyn­ne, agrar­ne, wycho­dzą­ce z ziemi?

Cia­ło roślin­ne i cia­ło ludz­kie, ich prze­strzen­ność, ich rezy­lien­cja, rege­ne­ra­cja, odpor­ność i wraż­li­wość to prze­strze­nie, pod­da­ne zosta­ną rów­no­rzęd­nej ana­li­zie oraz w połą­cze­niu ze sobą nawza­jem. Wizu­al­ność queero­we­go ‘śro­do­wi­sko natu­ral­ne­go’: queero­we for­my życia, nie ludz­kie for­my życia, nie­nor­ma­tyw­ne i eko­sek­su­al­ne, poszu­ku­ją­ce, płyn­ne i wraż­li­we na sie­bie nawza­jem, sta­ną się głów­ną prze­strze­nią eks­plo­ra­cji, roz­wi­ja­jąc pra­ce artyst­ki nad zbio­rem – ziel­ni­kiem wie­dzy roślin i z roślin (wie­dzy nie tyl­ko na temat roślin, ale razem z rośli­na­mi). Kon­kret­ne rośli­ny i ich histo­rie, sta­no­wić będą punkt wyj­ścia do szki­co­wa­nia moż­li­wych sce­na­riu­szy prze­or­ga­ni­zo­wa­nia spo­łecz­ne­go. Zaczyn dla prze­wod­ni­ka wyobra­żo­ne­go, pozanormatywnego_nienormatywnego spo­so­bu orga­ni­za­cji spo­łecz­nej sta­no­wić będzie kra­jo­braz roślin­ny Nowej Huty.

Poby­to­wi badaw­cze­mu i rezy­den­cyj­ne­mu artyst­ki w Domu Uto­pii towa­rzy­szy­ły spo­tka­nia per­for­ma­tyw­ne pt. „ROŚLIN­NY FEMI­NIZM, ROŚLIN­NY QUEER” (8.07.2023), „ROZ­WI­JA­NIE QUEERO­WYCH FORM ŻYCIA. OPO­WIA­DA­NIE RAZEM Z ROŚLI­NA­MI” (15.07.2023), „CIA­ŁO ROŚLIN­NE – CIA­ŁO LUDZ­KIE” (21.07.2023) oraz warsz­tat rucho­wy z Fili­pem Kijow­skim „O PORU­SZA­NIU WSPÓL­NO­TY” (8.09.2023). Odby­ły się we współ­pra­cy z etno­bo­ta­nicz­ką Rutą Pin­dy­ryn­dą. Pod­czas spo­tkań Lilia­na Zeic opo­wia­da­ła o swo­ich dzia­ła­niach arty­stycz­nych z per­spek­ty­wy roślin­nych towa­rzy­szek, z któ­ry­mi prze­pla­ta­ją się jej twór­cze ścież­ki. Wspól­nie z oso­ba­mi uczest­ni­czą­cy­mi przy­glą­da­ła się połą­cze­niom i wza­jem­nym prze­pły­wom pomię­dzy tym co femi­ni­stycz­ne, tym co queero­we a tym co roślin­ne. Tym jak te świa­ty czer­pią z sie­bie i jak nawza­jem mogą się wzmacniać. 

Poja­wi­ła się pokrzy­wa, ruta, świerk i topo­la, oraz wie­le wie­le innych roślin­nych istot. Punk­tem wyj­ścia sta­ły się dla nas kon­kret­ne rośli­ny rosną­ce na dachu Domu Uto­pii. Ogród zasia­ny przez wiatr, stwo­rzo­ny z ruchu roślin, a nie z dzia­łal­no­ści czło­wie­ka. Ogród chwa­stów, cha­ba­zi, bady­li i ziel­ska – roślin któ­re nauczy­ły się żyć przy czło­wie­ku, w nie­sprzy­ja­ją­cych warun­kach. Roślin kom­pa­nek, prze­trwa­nek, towarzyszek.

Zapra­sza­li­śmy do uczest­nic­twa – w prze­strze­ni swo­bo­dy, rege­ne­ra­cji i wza­jem­nej uważ­no­ści – w sku­pie­niu nad wię­zia­mi mię­dzy­ludz­ki­mi i mię­dzy­ga­tun­ko­wy­mi, pozwa­la­jąc aby to one nami poru­sza­ły, pod­czas odkry­wa­nia moż­li­wo­ści i poten­cjal­no­ści, jakie daje two­rze­nie ludz­ko-roślin­nej wspól­no­ty. Korzy­sta­jąc z ele­men­tów impro­wi­za­cji kon­tak­to­wej, pra­co­wa­li­śmy z głę­bo­ką uważ­no­ścią, wspar­ciem, tro­ską i odda­niem kon­tro­li. Warsz­ta­ty zapra­sza­ły do przyj­rze­nia się bli­żej sobie za pośred­nic­twem roślin. Jak może­my razem z rośli­na­mi (i dzię­ki nim) myśleć i wyobra­żać sobie rze­czy­wi­stość? Jak może­my, dzię­ki i razem z nimi, współ­two­rzyć świat.

Naszy­mi prze­wod­nicz­ka­mi były rośli­ny rosną­ce na dachu Domu Uto­pii: ogród zasia­ny przez wiatr, stwo­rzo­ny z ruchu roślin, a nie z dzia­łal­no­ści czło­wie­ka. Ogród chwa­stów, cha­ba­zi, bady­li i ziel­ska – roślin, któ­re nauczy­ły się żyć przy czło­wie­ku. A w szcze­gól­no­ści jed­na kon­kret­na rośli­na czy­li byli­ca pospolita.

Lilia­na Zeic (ona/jej) – Artyst­ka wizu­al­na, queero­wa femi­nist­ka, dok­to­ra sztu­ki. Pra­cu­je z wideo, foto­gra­fią, obiek­tem oraz tek­stem two­rząc inter­me­dial­ne i per­for­ma­tyw­ne pro­jek­ty ​opar­te na bada­niach arty­stycz­nych. Pra­cu­je na wro­cław­skim ASP, miesz­ka w Warszawie. 

Filip Kijow­ski (on/jego) – Queero­wy arty­sta zaan­ga­żo­wa­ny spo­łecz­nie. Zało­ży­ciel i pomy­sło­daw­ca Biblio­te­ki Azyl w Gale­rii Labi­rynt w Lubli­nie. Jego noma­dycz­na prak­ty­ka opie­ra się na wie­dzy i oso­bi­stych doświad­cze­niach z cho­re­ogra­fii, per­fo­man­su i improwizacji. 

fot. Lilia­na Zeic, Domi­nik Stanisławski