„Teo­ria wszystkiego”

TEO­RIA WSZYST­KIE­GO / THE­ORY OF EVERYTHING

Muzeum Przy­rod­ni­cze Insty­tu­tu Ewo­lu­cji i Sys­te­ma­ty­ki Zwie­rząt PAN w Kra­ko­wie / Natu­ral Histo­ry Museum of the Insti­tu­te of Sys­te­ma­tics and Evo­lu­tion of Ani­mals PAN, Kraków

22.10–20.12.2024. Otwar­cie wysta­wy / Exhi­bi­tion Ope­ning 22.10, 17.00

Udział bio­rą: Robert Gabris, Aga­ta Kowa­lew­ska, Yan Kurz, Lot­ny Dom Wydaw­ni­czy, Patry­cja Orze­chow­ska, Vira Pakosh, Mar­ta Roman­kiv, Łukasz Suro­wiec, Lilia­na Zeic

Zespół kura­tor­ski: Jakub Gaw­kow­ski, Marian­na Szczy­giel­ska, Łukasz Trzciński

[english ver­sion below]

“Teo­ria wszyst­kie­go” to wysta­wa w wysta­wie: seria inter­wen­cji arty­stycz­nych i badaw­czych w struk­tu­rę wysta­wy sta­łej Muzeum Przy­rod­ni­cze­go Insty­tu­tu Ewo­lu­cji i Sys­te­ma­ty­ki Zwie­rząt Pol­skiej Aka­de­mii Nauk, któ­re sku­pia­ją się na kwe­stiach ewo­lu­cji, nor­my i sys­te­ma­ty­ki. Ewo­lu­cja to teo­ria wszyst­kie­go. Jako sys­tem wie­dzy wyja­śnia­ją­cy roz­wój życia na Zie­mi, myśl ewo­lu­cyj­na zmie­ni­ła rozu­mie­nie rela­cji spo­łecz­nych nie­ro­ze­rwal­nie sple­cio­nych z bio­lo­gią i poję­ciem natu­ry. Wska­za­nie na roz­mna­ża­nie jako głów­ny mecha­nizm zmia­ny ewo­lu­cyj­nej wpły­nę­ło na wytwo­rze­nie nowo­cze­snych kate­go­rii spo­łecz­nych takich jak sek­su­al­ność czy rasa.

Uka­zu­jąc śla­dy, echa i powi­do­ki teo­rii ewo­lu­cji, wysta­wa nawią­zu­je dia­log z dzia­łal­no­ścią i kolek­cją Muzeum Przy­rod­ni­cze­go Insty­tu­tu Sys­te­ma­ty­ki i Ewo­lu­cji Zwie­rząt PAN, któ­re­go histo­ria się­ga 1865 roku. Teo­ria ewo­lu­cji ukształ­to­wa­ła nie tyl­ko nowo­cze­sną naukę, ale rów­nież powszech­ne myśle­nie o świe­cie: dro­gach jego roz­wo­ju, powsta­wa­nia i współ­ist­nie­nia róż­nych form życia. Sta­ła się matry­cą do rozu­mie­nia pro­ce­sów bio­lo­gicz­nych i gene­tycz­nych, ale i eko­no­micz­nych, spo­łecz­nych i oby­cza­jo­wych. Od koń­ca XIX wie­ku bio­lo­gicz­ne rozu­mie­nie ota­cza­ją­ce­go świa­ta roz­wi­ja­ne było nie tyl­ko w aka­de­mic­kich salach, ale przede wszyst­kim w insty­tu­cjach takich jak muzea. Muzeum przy­rod­ni­cze to prze­strzeń edu­ka­cji, sys­te­ma­ty­zo­wa­nia świa­ta i okre­śla­nia tego co natu­ral­ne i przy­ję­te za nor­mal­ne. W tym sen­sie, muzeum sku­pio­ne na ewo­lu­cji to rów­nież miej­sce eks­po­no­wa­nia i usta­na­wia­nia poli­ty­ki sek­su­al­nej: norm współ­ży­cia i repro­duk­cji budo­wa­nych w odnie­sie­niu do świa­ta przyrody.

Wysta­wa uka­zu­je w jaki spo­sób muzea przy­rod­ni­cze były miej­sca­mi, w któ­rych two­rzo­no defi­ni­cje natu­ry i postę­pu, ale tak­że w jaki spo­sób dziś mogą stać się prze­strze­nią ich posze­rze­nia. Nie­ludz­kie zwie­rzę­ta odgry­wa­ją klu­czo­wą rolę w defi­nio­wa­niu gra­nic nor­mal­no­ści: spo­łecz­nej i płcio­wej, a obser­wa­cja ich – żywych i spre­pa­ro­wa­nych – pozwa­la­ła nie tyl­ko ilu­stro­wać, ale i rede­fi­nio­wać te kate­go­rie. Zwie­rzę­ce cia­ła w muzeum repre­zen­tu­ją gatu­nek, typ, ele­ment eko­sys­te­mu, sta­jąc się czę­ścią więk­szej cało­ści świa­ta przy­ro­dy i jego praw. Pro­jekt przy­bie­ra for­mę serii inter­wen­cji zbu­do­wa­nych z dzieł sztu­ki, obiek­tów muze­al­nych, mate­ria­łów archi­wal­nych i doku­men­ta­cji badań arty­stycz­nych, wpi­su­ją­cych się w logi­kę wysta­wy sta­łej: dopo­wia­da­jąc do nar­ra­cji wysta­wy i gło­su insty­tu­cji, zamiast pró­bo­wać ją zane­go­wać. Inter­wen­cje wyko­rzy­stu­ją kon­tekst miej­sca i zbio­rów sku­pia­jąc się zarów­no na dzie­jach insty­tu­cji i budyn­ku, w któ­rym od lat dzie­więć­dzie­sią­tych znaj­du­je się muzeum, ale rów­nież trak­tu­jąc je jako stu­dium przy­pad­ku, sku­pia­ją­ce jak w soczew­ce pro­ce­sy i zja­wi­ska cha­rak­te­ry­stycz­ne dla pro­duk­cji i upo­wszech­nia­nia wie­dzy przyrodniczej.

Orga­ni­za­cja: Fun­da­cja Ima­go Mundi

Part­ne­rzy: Insty­tut Sys­te­ma­ty­ki i Ewo­lu­cji Zwie­rząt Pol­skiej Aka­de­mii Nauk, Dom Uto­pii – Mię­dzy­na­ro­do­we Cen­trum Empatii

Dofi­nan­so­wa­no ze środ­ków Mini­ster­stwa Kul­tu­ry i Dzie­dzic­twa Narodowego

THE­ORY OF EVERYTHING

Natu­ral Histo­ry Museum of the Insti­tu­te of Sys­te­ma­tics and Evo­lu­tion of Ani­mals PAN22.10–20.12.2024. Exhi­bi­tion ope­ning 22.10, 17.00Artists: Robert Gabris, Aga­ta Kowa­lew­ska, Yan Kurz, Lot­ny Dom Wydaw­ni­czy, Patry­cja Orze­chow­ska, Vira Pakosh, Mar­ta Roman­kiv, Łukasz Suro­wiec, Lilia­na Zeic­Cu­ra­to­rial team: Jakub Gaw­kow­ski, Marian­na Szczy­giel­ska, Łukasz Trzciń­ski­The­ory of Eve­ry­thing is an exhi­bi­tion within an exhi­bi­tion: a series of arti­stic and rese­arch-based inte­rven­tions into the struc­tu­re of the per­ma­nent exhi­bi­tion at the Museum of Evo­lu­tion and Sys­te­ma­tics of Ani­mal of the Polish Aca­de­my of Scien­ces, that explo­re the topics of evo­lu­tion, norms, and sys­te­ma­tics. Evo­lu­tion is the the­ory of eve­ry­thing. As a sys­tem of know­led­ge expla­ining the deve­lop­ment of life on Earth, evo­lu­tio­na­ry tho­ught has trans­for­med our under­stan­ding of social rela­tion­ships, which are ine­xtri­ca­bly lin­ked with bio­lo­gy and the con­cept of natu­re. The iden­ti­fi­ca­tion of repro­duc­tion as the pri­ma­ry mecha­nism of evo­lu­tio­na­ry chan­ge influ­en­ced the cre­ation of modern social cate­go­ries such as sexu­ali­ty and race.

By tra­cing the echo­es and afte­ri­ma­ges of evo­lu­tio­na­ry the­ory, the exhi­bi­tion enters into dia­lo­gue with the acti­vi­ties and col­lec­tion of the Natu­ral Histo­ry Museum of the Insti­tu­te of Sys­te­ma­tics and Evo­lu­tion of Ani­mals, who­se histo­ry dates back to 1865. Evo­lu­tio­na­ry the­ory has sha­ped modern scien­ce and the ways we think abo­ut the world—its deve­lop­ment, the emer­gen­ce of life, and the coexi­sten­ce of dif­fe­rent life forms. Evo­lu­tion has beco­me a matrix for under­stan­ding bio­lo­gi­cal and gene­tic pro­ces­ses, as well as eco­no­mic, social, and cul­tu­ral dyna­mics. Sin­ce the late 19^th cen­tu­ry, bio­lo­gi­cal inter­pre­ta­tions of the world have been deve­lo­ped not only in aca­de­mic halls but, cru­cial­ly, in insti­tu­tions like museums. Natu­ral histo­ry museums serve as spa­ces for edu­ca­tion, sys­te­ma­ti­za­tion of the world, and defi­ning what is con­si­de­red natu­ral and nor­mal. In this sen­se, a museum focu­sed on evo­lu­tion is also a spa­ce whe­re sexu­al poli­tics are display­ed and esta­bli­shed, as norms of coha­bi­ta­tion and repro­duc­tion are fra­med in rela­tion to the natu­ral world.

The exhi­bi­tion shows how natu­ral histo­ry museums have been pla­ces whe­re defi­ni­tions of natu­re and pro­gress were cre­ated, and impor­tan­tly, how they can now beco­me spa­ces for expan­ding tho­se defi­ni­tions. Non­hu­man ani­mals play a key role in defi­ning the boun­da­ries of normalcy—both gen­de­red and scien­ti­fic. Obse­rving them—whether ali­ve or preserved—has not only illu­stra­ted but also rede­fi­ned the­se cate­go­ries. Ani­mal bodies in museums repre­sent spe­cies, types, and eco­sys­tem ele­ments, beco­ming part of the lar­ger who­le of the natu­ral world and its laws.

The pro­ject takes the form of a series of inte­rven­tions com­po­sed of artworks, museum objects, archi­val mate­rials, and docu­men­ta­tion of arti­stic rese­arch. The­se inte­rven­tions align with the logic of the per­ma­nent exhi­bi­tion, com­ple­men­ting its nar­ra­ti­ve and the institution’s voice, rather than attemp­ting to nega­te it. The inte­rven­tions leve­ra­ge the museum’s con­text and col­lec­tions, focu­sing on the institution’s histo­ry and the buil­ding it has occu­pied sin­ce the 1990s.The arti­sts tre­at the museum as a case study—a lens thro­ugh which pro­ces­ses and phe­no­me­na rela­ted to the pro­duc­tion and dis­se­mi­na­tion of natu­ral scien­ces know­led­ge can be examined.

Orga­ni­sa­tion: Fun­da­cja Ima­go Mundi

Part­ners: The Insti­tu­te of Sys­te­ma­tics and Evo­lu­tion of Ani­mals of the Polish Aca­de­my of Scien­ces, Uto­pia Home – Inter­na­tio­nal Empa­thy Centre

Co-finan­ced by the Mini­stry of Cul­tu­re and Natio­nal Heritage