Lot­ny Dom Wydaw­ni­czy w Domu Utopii

W Domu Uto­pii wylą­do­wał Lot­ny Dom Wydaw­ni­czy. Jego oś kon­cep­cyj­ną sta­no­wi mobil­na maszy­na dru­kar­ska, któ­ra krą­żąc pomię­dzy śro­do­wi­ska­mi i insty­tu­cja­mi sztu­ki przyj­mu­je rolę socjo­twór­cze­go tote­mu – ogni­sku­jąc wokół sie­bie ludzi i idee. W cza­sach, gdy za rela­cje mię­dzy­ludz­kie coraz czę­ściej odpo­wia­da­ją algo­ryt­my – ana­lo­go­wa for­ma dys­try­bu­cji tre­ści, jed­nost­ko­wy cha­rak­ter publi­ka­cji ma pomóc w odzy­ska­niu indy­wi­du­al­nej per­spek­ty­wy obie­gu treści. 

Pierw­szy tytuł, któ­ry już nie­ba­wem tra­fi w ręce zain­te­re­so­wa­nych to „Kom­bi­nat 2.0”, nowe­la opra­co­wa­na przez histo­rycz­kę sztu­ki – Doro­tę Jędruch i eko­no­mi­stę Rafa­ła Wosia. Zgod­nie z pier­wot­ny­mi zało­że­nia­mi Nowa Huta sta­je się w niej bytem samo­wy­star­czal­nym. Pod­sta­wą eko­no­micz­ną sta­je się bowiem jej… kapi­tał kulturowy!

Lot­ny Dom Wydaw­ni­czy to pro­jekt arty­stycz­no-kura­tor­ski Łuka­sza Trzciń­skie­go, któ­ry roz­wi­ja w wymia­rze prak­tycz­nym zain­te­re­so­wa­nie arty­sty pro­ble­ma­ty­ką autor­stwa w sztu­ce, zwłasz­cza kolek­tyw­ny­mi aspek­ta­mi two­rze­nia i per­cep­cji, pro­duk­cji i dys­try­bu­cji wie­dzy za pośred­nic­twem sztu­ki, w tym przy zaan­ga­żo­wa­niu mediów repro­duk­cji mechanicznej.

Maszy­na w dzia­ła­niu Trzciń­skie­go zosta­je uspo­łecz­nio­na jako śro­dek słu­żą­cy doku­men­ta­cji arty­stycz­nych kon­cep­tów (nie tyl­ko zre­ali­zo­wa­nych). Jej głów­nym zada­niem jest pro­duk­cja i dys­try­bu­cja dru­ków i tek­stów z sze­ro­ko poję­te­go pola sztuki. 

Oddol­na orga­ni­za­cja i zarzą­dza­nie pozwa­la­ją prze­jąć kon­tro­lę nad kolek­tyw­nie gene­ro­wa­nym i tak też dys­try­bu­owa­nym, kapi­ta­łem intelektualnym.

Dzia­ła­nie w Domu Uto­pii, nastę­pu­ją­ce po sze­re­gu para/instytucjonalnych obec­no­ści (m.in. w Muzeum Współ­cze­snym we Wro­cła­wiu, śmiet­ni­ku Aka­de­mii Sztuk Pięk­nych w Kra­ko­wie, Cri­co­te­ce – Muzeum Tade­usza Kan­to­ra czy Tra­fo­sta­cji Sztu­ki w Szcze­ci­nie), ini­cju­je sze­rzej zakro­jo­ną współ­pra­cę pomię­dzy obie­ma, nie­ist­nie­ją­cy­mi for­mal­nie – instytucjami.

„Lot­ny Dom Wydaw­ni­czy” to głów­ny ele­ment pro­jek­tu „Kolek­cja Idei”. Pro­jekt, zaini­cjo­wa­ny przez Łuka­sza Trzciń­skie­go w 2019 r., skon­cen­tro­wa­ny jest na poszu­ki­wa­niach alter­na­tyw­nych dróg dys­try­bu­owa­nia wie­dzy, eman­cy­pa­cyj­nych wobec zin­sty­tu­cjo­na­li­zo­wa­nych sche­ma­tów. Nawią­zu­jąc do idei dobra wspól­ne­go – poprzez wła­sne środ­ki pro­duk­cji i samą pro­duk­cję, pla­no­wa­nie oraz dys­try­bu­cję – „Kolek­cja Idei” krą­ży po śro­do­wi­skach sztu­ki, przyj­mu­je rolę sej­smo­gra­fu, wypad­ko­wej poszu­ki­wań i napięć gene­ro­wa­nych w jej polu. Obra­sta w nowe tre­ści, reagu­jąc na bie­żą­co, zapew­nia­jąc ich widocz­ność. Dzię­ki wyzwo­le­niu spod dyk­ta­tu logi­ki neo­li­be­ral­nej eko­no­mii stwa­rza warun­ki dla upu­blicz­nie­nia tytu­łów, któ­re nie zna­la­zły dotąd insty­tu­cjo­nal­ne­go zain­te­re­so­wa­nia jako nieopłacalne.

Do pro­ce­su dru­ku wyko­rzy­sty­wa­ne jest naj­prost­sze, a jed­no­cze­śnie naj­bar­dziej mobil­ne z dostęp­nych na ryn­ku, peł­no­praw­nych urzą­dzeń dru­kar­skich. Do tej pory w ramach „Lot­ny Dom Wydaw­ni­czy” uka­za­ły się: „Seces­sion From The Bro­ad­cast” (Piotr Bujak), „On The Ori­gin Of The Cities” (Aga Pik­sa & Vla­di­mir Pali­brk), „City Dia­ry” (Jaro Var­ga), maga­zyn „Łałok” nr 4 (Poten­cja), „Ziel­nik” (Łukasz Suro­wiec), „Pro­jek­ty. Nie­zre­ali­zo­wa­ne histo­rie sztu­ki 2009−2021” (pra­ca zbio­ro­wa), dru­ki ulot­ne Davi­da Woj­na­ro­wi­cza oraz „Książ­ka źró­deł” (Lilia­na Zeic).

Doce­lo­wy zbiór tytu­łów zosta­nie prze­ka­za­ny do muze­ów, gale­rii, cen­trów sztu­ki współ­cze­snej, miejsc śro­do­wi­sko­wych, squ­atów, fabryk, biblio­tek na pra­wach ogól­no­do­stęp­ne­go dzie­ła sztu­ki, by słu­żyć kolej­nym zainteresowanym.